جمعه, 28 دی 1397
عنوان : مطالعه چالش های ارتقاء کارآيي آموزشی در نظام علمی کاربردی
تاريخ شروع : 1388/08/06
مولف : مجيد کلانتر نيستانکی

امتیاز :  ۰ |  مجموع :  ۰

توضيحات :             

«استفاده از مقاله با ذکر منبع بلامانع است»

مطالعه چالش های ارتقاء کارآيي آموزشی در نظام علمی کاربردی

 

مجيد کلانتر نيستانکی

عضو هيئت علمی مرکز تحقيقات کشاورزی و منابع طبيعی استان قم و مدرس

دوره های علمی کاربردی کشاورزی

                                                    M2332002@yahoo.com    

 

چکیده

يكي از مهمترين و اساسي ترين ابزارهاي تحقق اهداف توسعة بخش كشاورزي استفاده از نيروهاي آموزش ديدة خلاق و ماهر محسوب مي گردد. برنامه هاي آموزشي مهارتي در جهت تربيت اين افراد زماني مي توانند بخوبي نقش خود را در اين فرآيند ايفا كنند، كه عمليات طراحي، اجرا، ارزشيابي و اصلاح آنها واقع بينانه، بر اساس علوم و فن آوري روز، با مشاركت مداوم و فعال مخاطبين اصلي آن، سازگار با نيازها و مسائل آشكار و پنهان واحدهاي توليدي بخش كشاورزي و بهره برداران بوده و توسط متخصصين كارآمد آموزشهاي حرفه اي و مدرسين فني علوم كشاورزي انجام پذيرد. بدون شك هرگونه تعلل در به واقعيت رساندن عوامل مذكور مشكلات عديده اي در ميزان اثر بخشي اين برنامه ها فراهم خواهد ساخت. براي احتراز از چنين وقايعي ضروري است اين برنامه ها بطور مستمر ارزيابي و مورد بررسي مو شكافانه قرار گيرند. در اين ميان استفاده از ديدگاهها و نظرات علمي مديران واحدهاي توليدي، توليد كنندگان و بهره برداران اصلي، مهمترين و مطمئن ترين منبع اطلاعاتي به شمار مي آيد. از آنجا كه بخش كشاورزي در بيشتر استانهاي كشور يكي از فعال‌ترين فعاليتهاي اقتصادي بوده و فرصت هاي شغلي بسياري را در بخش هاي متفاوت كشاورزي پيشرفته، نيمه پيشرفته و روستايي بوجود آورده، ضروري است به منظور ساماندهي و بهبود برنامه هاي آموزشي فني و مهارتي ويژة افراد جوان و فعال و جوياي كار يا ساير افراد علاقه مند و شاغل در واحدهاي توليدي، مطالعات مستمر انجام شده و بر اساس واقعيات روز سرمايه گذاري صورت گرفته و هر از چند گاهي در حين اجراي برنامه هاي آموزشي، كنترل و ارزيابي لازم صورت گيرد.

 

کلمات کلیدی: برنامه های آموزشی، فنی و مهارتی، علمیکاربردی،  کارآيي، اثر بخشی.

 

مقدمه

        آموزشهاي حرفه اي يا علمي ـ كاربردي در تعداد زيادي از رشته هاي كشاورزي انجام مي شودكه هدف عمدة آنها در اختيار گذاشتن فرصت براي افرادي است كه علاقه مند به پيگيري مسير حرفه اي خود در سطوح بالاتر بوده يا افرادي كه نياز به بازآموزي حرفه اي جهت تغيير شغل و احراز مشاغل بهتر دارند. فعاليتهاي كشاورزي و رشته هاي وابستة آن از نظر گسترة عملكردي دامنة متنوع و وسيعي داشته كه در تمامي اين ابعاد و زمينه ها ، اشتغال و ايجاد فرصتهاي شغلي مولد از اهميت خاصي برخوردار مي باشد. اين مقوله بدون اجراي برنامه هاي آموزشي كارآمد و كاربردي امكان پذير نمي باشد. با توجه به دامنة گستردة رشته هاي مختلف كشاورزي و زير بخشهاي آن فعاليت هاي آموزشي كاربردي در آنها نيز بسيار وسيع ومتنوع بوده و نيازمند يك راهبرد توانا و جامع مي باشد.            آشكار است كه رشد و توسعة اقتصادي در امور كشاورزي مستلزم افزايش توليد بوده و اين مهم از طريق به كار گيري عوامل توليدي بيشتر و مؤثرتر و افزايش سطح بهره وري امكان پذير خواهد بود. ازجمله روشهاي كارآمد در امور زير بنايي كشاورزي بهره گيري از دانش فني روز ، امكانات و تجهيزات ( مكانيزاسيون ) و نيروهاي خلاق و ماهر برخوردار از آموزشهاي حرفه اي كاربردي مي باشد(2).

       بنا بر نظر كلارك و كورنت[1] ( 1990) ، و بر اساس تجربيات كشور هاي مختلف جهان ،  بكار گيري دانش فني و پيشرفته در بخشهاي توليدي اساس رشد و توسعة مدرن را تشكيل مي دهد. در حال حاضر بيش از نيمي از رشد توليد در اقتصاد پيشرفتة كشورهاي صنعتي را افزايش سطح دانش فني و بهره وري تامين مي كند(1و5).  

 

نقش نيروي انساني كارآزموده در توسعة اقتصادي جامعه

      در چرخة توليد، نيروي انساني ماهر[2] كه به صورت كار متبلور مي شود، همواره صاحب نقش و اثر بوده است. برطبق نظر فردريك هاربينسون[3] (1971 )، منابع انساني پاية اصلي ثروت ملتها را تشكيل مي دهند. حتي سرمايه و منابع طبيعي اولويت هاي بعدي توليد به شمار مي روند، حال آنكه انسانها عوامل فعالي هستند كه سرمايه ها را انباشته ساخته ، ازمنابع طبيعي بهره برداري مؤثر نموده و سازمانهاي اقتصادي ـ  اجتماعي و سياسي را مي سازند و نهايتا توسعة ملي راسبب مي شوند. كشوري كه نتواند مهارتها و دانش مردمي را گسترش داده و از آن به بهترين نحو در اقتصاد ملي بهره برداري كند، قادر به حل مشكل توسعه نيافتگي نخواهد بود(6).

        تئودور شولتز[4] (1961 )، تاكيد مي كند كه در تحليل هاي مربوط به عوامل تعيين كنندة رشد اقتصادي ، يك عامل مهم يعني بهبود كيفيت نيروي كار و ارائه آموزشهاي كاربردي مؤثر براي آنها به فراموشي سپرده شده است و بايد مورد توجه قرار گيرد. براين اساس جايگاه و نقش نيروي انساني در فرآيند توليد همواره تعيين كننده بوده است. سرمايه نيروي انساني ، خود مبتني بر بهبود كيفيت كار بوده كه آن هم در گرو آموزش هاي نوين ، بازآموزي و ارتقاء سطح مهارتها در افراد شاغل مي باشد. توانائيهاي علمي و فني كسب شدة افراد موجب افزايش سطح بهره وري ، بالا رفتن قدرت توليد و سطح درآمد ملي خواهد شد. به اين ترتيب نيروي انساني ماهر ، متخصص و صاحب دانش فني ، نقش تعيين كننده اي در فرآيند رشد و توسعة اقتصادي جوامع داشته وچنانچه جامعه اي از اين افرادبي بهره باشد،به همان نسبت ضريب رشد اقتصادي و اجتماعي آن نيز تقليل خواهد يافت(7).

        در شرايط كنوني نيروي انساني به مثابة يك عامل مهم در كنار ساير متغييرها در فرآيند توليد كالا و خدمات صاحب نقش و اثر مي باشد. در بخش كشاورزي نيز همين ويژگي قابل ملاحظه است، زيرا توليد محصولات كشاورزي توسط نيروي انساني و شاغلين يا بهره برداران كشاورزي انجام مي شود. تجارب توليد كنندگان و مهارت و تخصص خاص افراد آموزش ديده در توليد انواع محصولات كشاورزي و دامي سبب خواهد شد نيروهاي كار كشاورزي نقش برجسته اي در مشاركت توليدات و ارزش افزودة بخش كشاورزي داشته باشند. تنوع و تعدد محصولات كشاورزي و گروههاي مختلف توليد كننده كه مسئوليت اصلي توليد را عهده دار هستند، به عنوان يك پايه اصلي توليد به شمار مي روند. دانش فني و تجربي نيروي انساني بخش كشاورزي مبنايي براي سنجش فعاليت و كاركرد توليد كنندگان خواهد بود. در واقع سرمايه انساني نيروي كار بخش كشاورزي همانا “ تجربه ” ، “ آموزش ” و  “ مشاهدات عملي ” آنان در عرصة فعاليتهاي توليدي است كه منجر به انگيزة آنها در توليد مي شود. بنابراين نيروي انساني كارآزمودة شاغل در بخش كشاورزي به عنوان يكي از نهاده هاي توليد بوده كه در بهره وري كشاورزي بسيار مؤثر است. در اصل عرضة محصولات كشاورزي حاصل كوشش و مساعدتهاي توليد كنندگان آگاه كشاورزي در فرآيند توليد مي باشد.

 

نقش آموزشهاي حرفه اي

 آموزش به مفهوم خاص كلمه عبارت از انتقال دانسته ها يا آموخته ها به ديگري مي باشد. در اثر آموزش كنش هاي تاثيري در آموزنده ايجاد مي شود تا در او شناخت ها ، عادات ، ارزشها، روش زندگي و كنجكاوي ها بوجود آيد و به او اجازة فعاليت در عرصه هاي مختلف را بدهد (4). آموزش كه مي تواند فرآيند توسعه را سرعت بخشيده و جامعه را از فقر و تهيدستي رها سازد، آموزشي است كه مباني علمي وفني توليد را از حالت عقب مانده و سنتي به سوي مدرن و صنعتي متحول كند. اين تحول در كشورهاي پيشرفته با سرمايه گذاري در آموزش و پرورش نيروي انساني ماهر و متخصص اتفاق افتاده و مراكز عمدة توليد در بخش هاي مختلف اقتصاد از نظر سرمايه انساني در حد مطلوبي قرار داشته و درحال حاضر آموزشها به مثابة يكي از پايه هاي اساسي رشد و توسعه اين جوامع به شمار مي روند. با توجه به اين كه بخش عظيمي از شاغلان بخش كشاورزي و همچنين نيمي از ساكنين نواحي روستايي به طور مطلق بي سواد يا كم سوادند و اين شاخص بي سوادي اثر تعيين كننده اي بر روي فراگيري مهارتهاي شغلي و همچنين ارتقاء دانش فني توليد كنندگان دارد بنا براين تحول كمي و كيفي در توليدات كشاورزي ارتباط تنگاتنگي با آموزش هاي فني و تخصصي توليد كنندگان دارد. به هر ميزاني كه توليد كنندگان با روشهاي نوين و تكنولوژي جديد آشنا مي شوند، به همان اندازه مي توانند توليدات خود را افزايش كمي و كيفي بدهند. در ايران با توجه به سيل انبوه جوانان تحصيلكرده و جوياي كار راهكار اساسي بنا به پيشنهاد بيشتر صاحب نظران ، ارائة آموزشهاي علمي ـ كاربردي به اين افراد و استفادة بهينه از آنان در عرصه هاي توليدي بويژه كشاورزي مي باشد. واضح است كه تداوم روشهاي سنتي بهره برداري و همچنين عدم آگاهي توليد كنندگان از دست آوردهاي جديد و نيز عدم بكار گيري نيروهاي خلاق و نو آموخته ، سبب خواهد شد بهره وري كشاورزي اقتصادي و سود آور نبوده و اثر مستقيم بر كاهش توليد داشته باشد. در واقع زماني كه توليد كنندگان با روشها و تكنولوژي جديد آشنايي نداشته و دانش فني و حرفه اي آنها نيز در سطح مطلوبي نباشد، از امكانات و منابع موجود نيز استفادة بهينه و كارآ صورت نخواهد گرفت و در نهايت درآمدتوليد كنندگان نيز افزايش نمي يابد و همين امر سبب مي شود كه انگيزة فعاليت در بخش كشاورزي كاسته شده و توسعة كشاورزي نيز به اعتبار آن با ركود مواجه گردد. براي اين كه كشاورزي قابليت رشد و توسعه داشته باشد، بايد شاغلين، بهره برداران و نوآموزان اين بخش در معرض انواع برنامه هاي آموزشي فني و حرفه اي و علمي و كاربردي قرار گرفته تا آموخته ها و تجارب آنان در طول زمان تحليل نرفته و از مسير دستاوردهاي علمي نو و پيشرفت هاي جديد باز نمانند. يكي از وظايف اساسي برنامه هاي آموزشي علمي ـ كاربردي ، ارتقاي كيفيت دانش فني فراگيران در بخش كشاورزي است. زيرا از اين طريق مي توان بهره وري و كارآيي آنها را افزايش داد. به اين ترتيب اهميت آموزش در بخش كشاورزي به ويژه آموزشهاي كاربردي كه هدف آنها ارتقاء كيفيت تخصص در نيروهاي انساني و به طور جامع تر “ تشكيل سرماية انساني ” در اين بخش است ، از يكسو ريشه در جلو گيري از پديدة استهلاك دانش فني و از سوي ديگر پيشگيري از تقليل مهارت و تخصص نيروي انساني دارد. در اصل دانش كشاورزي هر روز در تحول و تكامل يوده و دستاوردهاي جديد هر كدام سهم بسزايي در توسعه و رشد كشاورزي خواهند داشت. برهمين اساس ، ضروري است كه برنامه هاي آموزشي دربخش كشاورزي  همپاي تحولات علمي و تحقيقاتي جهان متحول شده تا نيروي انساني و بهره برداران بخش كشاورزي از توانايي و قابليت هاي لازم برخوردار شوند. از منافع “ آموزش نيروي انساني شاغل دربخش كشاورزي ” مي توان به موارد زير اشاره كرد (2).

پرورش نيروي انساني ماهر و متخصص

توسعة دانش فني و ارتقاء كيفي نيروي انساني

افزايش بهره وري و كارآيي در بخش كشاورزي

افزايش توانمنديهاي فني و تكنولوژيكي

گسترش روشهاي پيشرفتة توليد

سود آور نمودن واحد هاي بهره برداري

افزايش بهره وري در نهاده هاي مختلف كشاورزي

كاهش ضايعات و بهبود كيفيت توليدات مختلف كشاورزي

        با اين مزيت هاي برشمرده ، مشخص مي شود كه آموزش كشاورزي بهره برداران ، نوآموزان ، مديران واحدها و كشاورزان را توانمند ساخته و آنها مي توانند در عرصة توليد، خلاقيت ها و استعدادهاي خود را بروز دهند و در امر بهره وري توليدات كشاورزي نقش قابل ملاحظه اي ايفا نمايند. بر اين اساس كليه بهره برداران كشاورزي كه در امور زير بنايي توليد اشتغال دارند، مي توانند از آموزشهاي كشاورزي بهره مند گردند و در زمرة جامعة آماري آموزش گيرندگان رشته هاي مختلف كشاورزي به شمار روند. در واقع كليه توليد كنندگان و بهره برداران كشاورزي، دانشجويان دوره هاي علمي ـ كاربردي و عوامل مؤثر در فرآيند توليد، فراگيران اصلي آموزشها و بخصوص آموزشهاي حرفه اي كشاورزي خواهند بود.

آموزش حرفه اي مبتني بر لياقت و شايستگي   

آموزش حرفه اي برمبناي لياقت و شايستگي[5] (CBVE ) ، در طول دهة 1960 به عنوان الگويي براي برنامه هاي آموزشي حرفه اي مطرح گرديد كه در واقع پاسخي به نارضايتي هاي عمومي از مراكز و مدارس حرفه اي ، بي لياقتي و عدم وجود صلاحيت هاي لازم در برخي آموزش گيرندگان و حتي آموزش دهندگان بود. گرچه نظام برنامه ريزي آموزشي مبتني بر لياقت و شايستگي حركتي در جهت منافع ملي به حساب مي آمد ولي اهميت آن در سالهاي بعد بيشتر عيان شده و مورد تاكيد قرار گرفت. رهيافت هاي اين نوع آموزش در آغاز توسط بعضي معلماني كه در راستاي فراهم ساختن بهترين آموزشها و افزايش بهره وري كاركنان برخي كارخانجات مطالعه داشتند، مورد توجه و استفاده قرار گرفت. اكثر صاحب نظران معتقدند آموزش بر مبناي نظام  CBVE  ، يادگيري مهارتهاي مورد انتظار آموزش گيرندگان را تضمين مي كند و به تربيت كاركنان موفق و پر بازده مي انجامد. مطالعة وينسنت و كاب[6] (1977) ، نشان مي دهد در دو حالت متفاوت تدوين برنامة آموزشي ، كارآيي دانشجويان آموزش ديده متفاوت بوده است(3). اين دو حالت به شرح ذيل هستند :

1- تدوين محتواي واحد هاي درسي مكانيك تراكتور بر اساس قابليت ها

2- تدوين محتواي واحد هاي درسي مكانيك تراكتور بر اساس روشهاي معمول

        بر اساس نتايج اين مطالعه دانشجوياني كه واحد درسي نوع اول را گذرانده اند، بسيار كارآتر و پيشرفته تر از دانشجوياني كه واحد درسي نوع دوم را انتخاب كرده بودند ، عمل نمودند. همچنين در حالت اول دانشجويان از محتواي موضوعي بيشتري برخوردار مي شوند. از طرف ديگر طراحي و اجراي برنامه هاي آموزشي مبتني بر لياقت و شايستگي براي مراكز آموزشي و مدارس حرفه اي ارزانتر تمام خواهد شد. نتايج تحقيقات ديگر ، كه در مراكز آموزشي و مدارس حرفه اي ساير كشورها صورت گرفته نيز اثرات مثبت برنامه هاي  CBVE  را مورد تاكيد قرار مي دهد(9و10).

       با هدف توانمند سازي آموزشهاي حرفه اي و دستيابي به اهداف مورد نظر گروه آموزشهاي حرفه اي كاروليناي شمالي نظام برنامه ريزي آموزشي CBVE را به عنوان روش مطلوب در اجراي آموزشهاي حرفه اي عمومي شناسايي و بكار گرفته است. در همين راستا تلاشهاي فراواني به منظور افزايش درك ،‌بينش و مهارت معلمان و مدرسان نسبت به نظام CBVE صورت پذيرفته تا در عمل ازاين ابزار به نحو مطلوب استفاده به عمل آيد. اين فعاليتها شامل تهية كتابهاي راهنماي دستي ، برنامه هاي راهنماي تحصيلي ، اطلاعات مواد آزمون و نحوة ثبت لياقت هاي دانشجويان درهر يك از دروس و دوره ها مي باشد. به طوريكه اين امر منجر به حركت سريع معلمان در اجراي بهينة برنامه هاي درسي تدوين شده بر اساس نظام آموزشي CBVE گرديده است (3 ).

       يكي از اهداف نظام برنامه ريزي آموزشي CBVE القاء و استقرار فرايند پذيرش تغيير، در روند آموزش مي باشد. براساس نظر بيشتر انديشمندان مراحل اين فرايند به شرح زير است (3 و10) :

1- تشخيص موقعيت

2- توسعة خط مشي هاي ايجاد تغيير

3- اجرا

4- مرحلة ثبات و استقرار[7]

5- ارزشيابي

به منظور تسريع در انجام مراحل مختلف فرايند تغيير، ايجاد حس اعتماد به نقس و حس تعهد و تشكيل يك گروه حمايت اداري كاملاضروري مي باشد. از طرف ديگر معلمان و مدرسان بايد بطور عملي در روند تغيير نظام آموزشي وارد شده و شركت نمايند. به علاوه براي گسترش هر چه بيشتر اين فرايند به همراه ويژگي هاي خاص هر مدرسه ، متغييرهاي فراواني در اجراي موفقيت آميز برنامه هاي آموزشي جديد مداخله مي نمايند. اصول مشترك بيشتر برنامه ريزي هاي آموزشي در سطح دنيا به شرح ذيل است :

مبنايي براي عملكرد و كارآيي[8]

پاسخي به نيازهاي فردي

فراهم كردن نظام مؤثر بازخورد اطلاعات

مبنايي براي تجزيه و تفكيك مشاغل

در نظر گرفتن هدفهاي قابل اندازه گيري

بررسي نشانه ها و معيارهاي مرجع[9]

الگويي كه براي اجراي نظام برنامه ريزي آموزشي مبتني بر لياقت و شايستگي بر اساس معيارهاي جهاني پيشنهاد مي گردد، به شرح مراحل زير مي باشد( 3 ، 9 و 10):

1-تعيين هدفها

1-1-كاربرد معيارهاي لياقتي به عنوان راهنماي برنامه درسي

2-ارزيابي هاي اوليه

2-1- پيش آزمون لياقتهاي دانشجويان

2-2-بررسي سبكهاي يادگيري دانشجويان

2-3-بررسي ناتوانائيها و موانع موجود

2-4-بررسي پيش نيازهاي آموزشي مهارتي دانشجويان (پايه ها )

3- آماده كردن طرح درس

3-1-كاربرد لياقت ها

3-2-آماده كردن كلاس درس، آزمايشگاه و تجربيات كارگاهي

3-3-تامين منابع مواد آموزشي

3-4-طراحي ابزارهاي مورد نياز

4-سازماندهي و مديريت محيط يادگيري

4-1- اجراي طرح درس

4-2-فراهم كرده ابزار، مواد آموزشي و منابع يادگيري

4-3-آگاهي مداوم از درجة پبشرفت علمي و مهارتي دانشجويان

5-ارزيابي هاي انتهايي

5-1-توسعه ابزارهاي آزمون برنامه كار

5-2-پس آزمونهاي قابليت هاي دانشجويان

5-3-توصيف و تفسير موفقيت ها و توسعه توانئهاي دانشجويان

5-4-مهيا ساختن و ارائة گزارش نهايي با توجه به محتواي لياقت هاي تدوين شده

6-تجديد نظر به منظور انجام اصلاحات لازم در برنامه ها

6-1-تجزيه و تحليل موقعيت محلي براي انجام اصلاحات و تهيه برنامه هاي خاص

برنامة پيشنهادي جهت اصلاح ساختار آموزشهاي حرفه اي و علمي ـ كاربردي

اين برنامه در نظر دارد اقدام به ايجاد سيستمي بنمايد كه در ساختار اجرايي آن جوانان دانش آموختة علاقه مند و يا حتي افراد مسني كه بنحوي درگير با كار توليدي بوده و نياز به كسب دانش و مهارتهاي لازم براي ارتقاء كمي و كيفي فعاليت خود مي باشند، ساماندهي شده و در قالب رشته هاي كاربردي مختلف بصورت دوره هاي تخصصي متكي بر انجام كارهاي عملي در واحدهاي توليدي و عرصه هاي عملياتي تربيت شده و روانة بازار كار بگردند. اين قبيل آموزشهاي كاربردي با ساختار نوين منجر به فراگيري يك برنامة آموزشي جديد و توسعة آن در سطح كشور خواهد شد. اين پروژه گسترده بوده و خود به دو زير پروژه يا برنامة‌كلي بشرح ذيل قابل تقسيم مي باشد:

الف  ـ  سياست عام يا برنامه ريزي عمومي اجرايي

      در برنامه اول چهار چزء اصلي يا بخش برشمرده مي شود كه هركدام خود به عنوان يك برنامه يا استراتژي عملي واجرايي مطرح بوده و در حكم وظيفه مندي براي اركان دولتي يا سازمانهاي متولي آموزش در سطح كشور قابل پيگيري و اجرا هستند. اين چهار جزء يا برنامه به ترتيب اولويت عبارتند از:

الف 1- توسعة اركان اجرايي و اداري وابسته به فعاليتهاي آموزشي و اصلاح ساختار آنها برحسب نياز :

      اين نوع توسعه به مفهوم تجزيه و تحليل ساختارهاي فعلي، رفع تنگناها و برطرف كردن مشكلات عمدة اداري و ا جرايي است كه بصورت گلوگاههاي عمده در مسير اصلاح ساختار آموزشهاي مهارتي و علمي كاربردي وجود دارند. اينها نياز به مطالعه ، شناخت جامع ،دسته بندي و تجزيه وتحليل براي دستيابي به راه حلهاي مفيد و مؤثر دارند. همچنين در اين فرآيند تقويت گروههاي علمي آموزشي كه وظيفة ارائة آموزشهاي فني و كاربردي را دارند نيز مد نظر بوده و بايستي سرمايه گذاري لازم براي آنها انجام شود. علاوه برآن توسعة يك سيستم اطلاعاتي كارآ و مؤثر در خصوص آموزشهاي كاربردي ، توسعة مسيرهاي ارتقاء تحصيلي براي دانش آموختگان و توسعة الگوهاي مديريتي جديد و مفيد درمديريت مراكز و مدارس حرفه اي در سراسر كشور زمينه ساز اين تحول بوده و نقش تعيين كننده اي خواهد داشت.

الف 2 توسعة اركان فني و تكنيكي وابسته به حوزة آموزش و پرورش بويژه آموزشهاي فني و حرفه اي :

          اين مسير مشتمل بر مطالعة بازارهاي كار منطقه اي و ملي و حتي فراملي به منظور هدايت سرمايه گذاري هاي آموزشي در مدارس و آموزشگاههاي حرفه اي بوده و ضمنا وظيفة طراحي مدلهاي پاية آموزشي براي هر دسته از فعاليتهاي حرفه اي را به عهده دارد. همچنين پشتيباني و حمايت از مراكزي كه تاييديه هاي فني و حرفه اي صادر مي كنند همراه با پيش بيني راهكارهاي لازم براي ارتقاء كيفي آنها در اين بخش گنجانده شده است. از طريق نظارت هاي مستمر و كار ساز مي توان اين روند را بهبود بخشيده و بهره وري لازم در قبال سرمايه گذاريهاي انجام شده را تسريع نمود.

الف 3 توسعة منابع انساني و زير ساخت هاي وابسته :

         توسعة منابع انساني به مفهوم توجه به ابعاد رفاهي ، اجتماعي ، بهداشتي ، اقتصادي و حتي روانشناختي آموزش گيرندگان همراه با توسعة تخصصي مراكز آموزشي ، آموزشگاهها و مدارس حرفه اي ، كادر آموزشي آنها و رشته هاي تحصيلي مرتبط با آنها مي باشد. توجه شايسته به اصلاح و ارتقاء كيفي محتواي برنامه هاي آموزشي براي دانش آموزان و دانشجويان و نيز براي معلمان و مدرسان از ضروريات توسعه در اين بخش به شمار مي آيد. طراحي الگوي آموزشي مناسب در مراكز و مدارس و آموزشگاهها و بهره گيري از شيوه هاي نوين همراه با شركت در سمينارهاي تخصصي در سطح ملي و بين المللي و بازديد از مراكز آموزشي نمونه در داخل و خارج از كشور براي معلمان و مديران واحدهاي آموزشي از نظر تغيير نگرشها و توسعة ديدگاهها در آنان بسيار سودمند خواهد بود.

الف 4 توسعه در زمينه هاي مرتبط با حوزة آموزشهاي فني حرفه اي يا علمي كاربردي :

        توسعه در زمينه هاي آموزشي مرتبط در برگيرندة طرحهاي هماهنگي و همكاريهاي متقابل بين اجزاء و عوامل آموزش حرفه اي در سطح منطقه و كشور بوده كه خود مي تواند يكپارچه سازي و بهره وري فعاليتهاي موازي ومتفرقه را شامل بشود. مطالعه بر روي نحوة عملكرد مراكز ،‌آموزشگاهها و مدارس نمونه و الگوسازي آنها و نيز تمركز مطالعات و اقدامات بر روي آموزشهاي تكميلي و اصلاح ساختارهاي فني اجرايي ، اداري و سرمايه اي در قالب طرحهاي جزئي تر مي تواند در اين زمينه راهگشا باشد.

ب ـ طرحهاي متعدد سرمايه گذاري همراه با توسعة امكانات اجرايي و آموزشي

       در برنامة دوم يعني پروژه هاي سرمايه گذاري، در نظراست تا اعتبار لازم براي احداث و نوسازي ، اصلاح و تكميل حدود 200 مركز آموزشي ، آموزشگاه و مدرسة فني حرفه اي يا علمي كاربردي فراهم شده و بدنبال آن با طراحي يك سايت اطلاعاتي و برنامه ريزي كه منحصرا در زمينة سرمايه گذاريهاي آموزشي مطالعه و فعاليت مي كند، هدايت لازم و كارساز براي جلب حمايت و سرمايه هاي دولتي و غير دولتي به عمل آيد.ضمنا اين سايت وظيفه دارد تا در زمينه هاي زير رهنمودهاي كارشناسي و علمي و فني لازم را ارائه نمايد:

1- ايجاد نهاد يا مؤسسه اي به منظور تجزيه و تحليل ساختاري و عملياتي براي حمايت ، تقويت و ساماندهي فعاليتها و نيازهاي آموزشهاي تكميلي در شاخه هاي مختلف فني حرفه اي و تكنيكي.

2-طراحي يك سيستم اطلاعاتي قوي و كارآمد ، مرتبط با نهادهاي آموزش حرفه اي و علمي كاربردي .

3- توسعة طرحهاي كاربردي در زمينة تنظيم و اصلاح نظام آموزشي مهارتي و پيشنهاد وضع قوانين ومقرارت جديد براي حمايت از برنامه هاي آتي .

4- بهره گيري و تمهيد ابزارهاي مديريتي و عملياتي مؤثر براي توسعة منابع انساني ، نظام اعتباري و بودجه ريزي در چارچوبة نظام آموزشي طراحي شده .

5- توسعة مكانيسم هايي براي نوسازي و حمايت از مراكز و مدارس حرفه اي و ايجاد ارتباط سازنده با بازارهاي كار وابسته در سطح منطقه و كشور.

6- مطالعه بر روي تغيير معيارهاي نظام استخدامي و تعريف جامع از مهارتها و طبقه بندي شغلي در گرايشات مختلف در جهت كسب لياقت هاي لازم براي استخدام يا جذب در بازار كار.

7- توسعة آموزشهاي مبتني بر كارآيي و لياقت در محتواي برنامه هاي آموزشي مهارتي .

8- تدوين متدولوژي و كاربرد اصول نظري و تئوري متكي بر علوم روز به منظور تحقيق در زمينه هاي مختلف توليدي .

9- تعريف دقيق از اصول و شاخص ها و استانداردهاي شغلي و مهارتي در هر زمينة تخصصي .

10- تهيه و تدوين سرفصل هاي آموزشي و انجام اصلاحات لازم براي رشته هاي مختلف مهارتي.

11- نظارت بر صدور تاييديه هاي فني و مهارتي در رشته هاي مختلف براي حفظ كيفيت آنها .

نتيجه گيري‌ و پبشنهادات

با توجه به جميع موارد مطرح شده مي توان اظهار داشت :

1-برنامه هاي آموزشي مهارتي و علمي كاربردي زماني مي توانند بخوبي نقش خود را در فرآيند توسعة بخش كشاورزي ايفا نمايند كه عمليات طراحي، اجرا و ارزشيابي آنها براساس واقعيات و نيازهاي قشر فراگير و مولد صورت گيرد.

2-آموزش مهارتهاي حرفه اي نياز به اصلاح زير ساختها، تحول برنامه هاي آموزشي و استفاده از كادر آموزشي متخصص و كارآمد دارد.

3-براي احتراز از نابساماني و عدم كارآيي آموزشها و نيز ارتقاء سطح بهره وري آموزش مهارتي، لازم است برنامه ها بطور مستمر ارزيابي و مورد كنكاش قرار گيرند.

4-آمورشهاي حرفه اي و مهارتي اين قابليت را دارند كه در سطح گسترده و در شاخه هاي مختلف علوم بويژه گرايشات متنوع كشاورزي بكار گرفته شوند، اين ويژگي ممتاز راهبردي در پيش روي توسعة بخش كشاورزي خواهد بود.

5-نيروي انساني ماهر، كارآمد و متخصص اساس رشد اقتصادي هر جامعه را تشكيل مي دهد، لذا توجه به قابليت هاي آنان و هدايت آنها در مسيرهاي مولد از طريق آموزشهاي كارآ ، بايد از اولويت خاص در برنامه ريزي هاي كلان كشور برخوردار باشد.

6-برطبق تجربيات بيشتر كشور ها توجه به لياقت و شايستگي افراد فراگير در روند ارائة آموزشهاي مهارتي نقش تعيين كننده اي در موفقيت واثر بخشي آنها خواهد داشت ، لذا پيشنهاد مي گردد محتواي برنامه هاي آموزشي مهارتي در سطح كشور با توجه به اين راهكار تنظيم گردد.

 


منابع علمي

1- حق جو ، ن . 1377 . بررسي تاثير عوامل چهارگانة نيروي انساني ، سرمايه ، تحقيقات و آموزش در بهره وري كشاورزي. پايان نامه كارشناسي ارشد رشته برنامه ريزي آموزشي. دانشگاه تربيت معلم تهران . دانشكدة علوم تربيتي.

2- حق جو ، ن . 1372 . آموزش و تشكيل سرماية انساني ( مروري بر كاركرد آموزش كشاورزي ). وزارت كشاورزي ، سازمان تحقيقات و آموزش.

3- حاجي مير رحيمي ، د . 1376 . بررسي نظام آموزشي مبتني بر لياقت در برنامه هاي كشاورزي حرفه اي (مجموعه مقالات). وزارت جهاد سازندگي . مركز تحقيقات منابع طبيعي و اموردام استان قم .

4- عسكريان ، م . 1375 . جامعه شناسي آموزش و پرورش. تاليف و ترجمه . انشارات توس . تهران.

 

5. Rostow , w,w . 1990 . “ Theories of economics growth from David Hume to the present”. Oxford University Press.

6. Harbinson , F . 1971 . “ The stratege of human development in modernizing economics”. Report of policy conference on economic growth and investment in education, Washington, oct ,1971.

7. Schultz , T.W . 1961 . "Investment in human capital”. American economic Review, Vol , 51.

8. Schultz , T.W . 1971 . "Investment in human capital”. The role of education and research . The free press , NewYork.

9. Van Rooyen , J . , Swanepoel , F . , and Van Zyl , J . 2001 . Education and change management in Africa: A new framework for human capital development in agriculture. Internationa course on vocational agriculture. Seminar ,2001. Elsenburg College of Agriculture, Western Cape, South Africa, 3-14 December 2001.

10. Mck Bannatyne, M. W ., and Hall, R. A . 2003. Technology and Vocational Educational reform in the Russian Federation. Department of Technical Graphics . Purdue University.

                      

 

 

A study on Challenges for Improving the Educational Efficiency in the Scientific-Applied Education System

 

Majid Kalantar Naystanaki

 

Abstract

This study carried out to study problems and evaluate some treatments through the way of improving the educational efficiency. One of the most fundamental factors to improve the agricultural efficiency is using the educated and skilled persons for performance of roles and duties. The educational skilled programs could perform roles in a good style if they constructed with an actual planned and improved process. These programs needs to close and adapted with the transparent or hidden problems of the agricultural producing unites and their beneficiaries. These processes must to perform by specialists and technical experts. Undoubtedly, any feebleness and omission can produce many obstacles to happening them correctly and with effectiveness. For avoidance of it needs to evaluate and assess all the events through this way and controlled. It is necessity pay attention to the viewpoints of excellences, skillful persons, employed and proficiency producers. Because agricultural division is the most activeness between the other activities in all over the country, so needs a better planning and confident improvement to invest and construct scientific and applied educational schedules to train students for producing skilled, proficiency and excellence persons in this division.

 

Key words: Education programs, Technical and training, Scientific-Applied, Efficiency, Effectiveness.



1. Clarck and Korent , 1990.

2. Expert Man Power.

3. Harbinson, H . 1971 .

4. Schultz , T. W. 1961.

5. Competency_ Based Vocational Education (CBVE).

6. Vincent and Cobb , 1977.

7. Stablization.

8. Performabce_ Based.

9. Criterion_ Refrenced Assessment.


بازگشت               چاپ چاپ

DOURAN Portal V4.0.4.0

V4.0.4.0