جمعه, 28 دی 1397
عنوان : بررسي اثربخشي كارداني تكثير و پرورش آبزيان با گرايش آب شيرين
تاريخ شروع : 1388/08/06
مولف : سیدمحمد تکریمی نیاراد

امتیاز :  ۰ |  مجموع :  ۰

توضيحات :             

«استفاده از مقاله با ذکر منبع بلامانع است»

بررسي اثربخشي  كارداني تكثير و پرورش آبزيان با گرايش آب شيرين

سیدمحمد تکریمی نیاراد

عضو هیأت علمی مرکزآموزش عالی علوم و صنایع شیلاتی میرزاکوچک خان

Tackrimi@yahoo.com , Mirzaedu@yahoo.com

 

چكيده                                                                                      

نظام آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي با توجه به رسالت و هدف‌هاي ويژه‌اي كه در تربيت نيروي انساني كارامد در سطوح تخصصي و حرفه‌اي مورد نياز بخش‌هاي مختلف اقتصادي كشور دارد، در سال‌هاي اخير مورد توجه قرار گرفته است. با ارزيابي دقيق از فعاليت‌هاي آموزشي مي‌توان اولاً اطمينان حاصل كرد كه تا چه اندازه در جهت تحقق اهداف مورد نظر موفق بوده‌اند و ثانياً با شناخت نارسايي‌ها و نقاط قوّت و ضعف آن مي‌توان راهكارهاي مناسب براي تقويت هرچه بيشتر اين نظام اتخاذ كرد. پژوهش حاضر با هدف بررسي ميزان اثربخشي دوره‌ كارداني تكثير و پرورش آبزيان بر عملكرد دانش‌آموختگان مركز آموزش علمي - كاربردي علوم و صنايع شيلاتي ميرزا كوچك‌خان رشت انجام شد. جامعه‌ آماري مورد بررسي، كليه‌ي دانش‌آموختگان سال‌هاي 1379-1377 مقطع كارداني رشته‌ تكثير و پرورش آبزيان مركز فوق به تعداد نود نفر بود. با توجه به محدود بودن فارغ‌التحصيلان مؤسسه‌ مذكور نمونه آماري همان جامعه آماري انتخاب شد؛ لذا نمونه‌گيري انجام نشد. روش تحقيق از نوع پيمايشي مي‌باشد. براي گردآوري اطلاعات مورد نياز از پرسشنامه‌ي منظم و بسته محقق ساخته با استفاده از مقياس چهار درجه ليكرت استفاده شد. پرسشنامه در ميان فارغ‌التحصيلات توزيع و نظرهاي آنها در خصوص متغيرهاي تحقيق جمع‌آوري گردید. براي سنجش روايي پرسشنامه از نظرهاي استادان و كارشناسان و برنامه‌ريزان درسي استفاده گرديد و روايي آن مورد ارزيابي استادان راهنما و مشاور قرار گرفت. هم‌چنين براي سنجش پايايي، پرسشنامه در جامعه‌ آماري بر روي يك گروه چهل نفري اجرا و پايايي آن با محاسبه‌ي آلفاي كرانباخ سنجيده شد (93%=). به منظور تجزيه و تحليل آماري داده‌هاي پژوهش با استفاده از رايانه و برنامه‌ نرم‌افزار در سطح آمار توصيفي نمودار فراواني و درصد فراواني به صورت جدول و نمودار ارايه گرديد. در سطح آمار استنباطي از رگرسيون خطي روش انتخاب متغيرهاي گام به گام و براي بررسي اختلاف‌هاي ميانگين نظرهاي فارغ‌التحصيلان سال‌هاي 79-1377 در مورد هر يك از سؤال‌هاي پژوهش از آزمون كروسكال واليس استفاده شد. در اين پژوهش جنسيت، سابقه‌ خدمت،‌ تاريخ فارغ‌التحصيلي و نوع سهميه‌ پذيرش مورد بررسي قرار گرفت. نتايج نشان داد كه بین میزان عملکرد فارغ التحصیلان و میزان اثربخشی دوره آموزشی در کلیه پرسش ها رابطه معنی دار آماری وجود دارد و تنها در پرسش چهار یعنی سنجش فاکتورهای فیزیکی شیمیایی و بیولوژیکی رابطه معنی دار آماری بدست نیامده است.

 

 

کلمات کلیدی: آموزش علمی-کاربردی، فارغ التحصیلان شیلات، اثربخشی.


مقدمه

سازمان‌هاي آموزشي به منزله‌ي نظام اجتماعي از عناصر متعددي مانند ساختار، فن‌آوري، رفتار، انسان و تشكيل مي‌شوند. رشد سازمان نيز به رشد و تقويت اعضاي تشكيل‌دهنده‌ي آن بستگي دارد. استفاده‌ي بهينه از نيروهاي بالقوه‌ي كاركنان به چگونگي استفاده از ظرفيت‌هاي وجودي آن‌ها با دادن آگاهي، تغيير نگرش، افزايش مهارت‌ها و پرورش استعدادهاي آن‌ها از طريق آموزش بستگي دارد (شكوهيان، 1372، ص3).

از طرفي آموزش نيروي انساني و نيرومند كردن كساني كه در دستگاه‌هاي دولتي به خدمت مشغول هستند امروز در سراسر جهان به عنوان يكي از برنامه‌هاي حياتي و راهبردي مديريت شناخته شده است و اين بدان دليل است كه همه چيز ديگر به كيفيت اين عامل پيوند پيدا كرده است. امروزه در كشورهاي مترقي جهان و سازمان‌هاي پيشرفته يعني سازمان‌هايي كه مولّد و سازنده مي‌باشند، نيروي انساني را به عنوان يكي از عناصر اساسي مديريت مي‌شناسند. بدين ترتيب انسان امروز به عنوان بزرگ‌ترين، اساسي‌ترين و پاينده‌ترين مولد فراسوي هر عامل ديگري شناخته شده است. به همين دليل امروز در دنيا سخن تازه‌اي شنيده مي‌شود، سخن از آموزش فراگير است. افراد جامعه بايد از صبح تا غروب و از بام تا شام بياموزند، آموختن مرز ندارد و آموزش حق مسلم يك انسان است و اين مي‌تواند در هر زمان و به هر شكلي تحقق يابند. بايد از جهل فرار كنيم و به دنبال آموزش و علم باشيم (طوسي، 1372، ص 63).

 

بيان مسأله

نظام آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي كه با هدف تربيت نيروي انساني متخصص مورد نياز اقتصادي كشور طراحي شده. مي‌تواند با ارزيابي مستمر محتواي برنامه‌هاي آموزشي از نظر سازگاري با نيازهاي شغلي، هم‌گام ساختن مداوم آن با فرايند توسعه، فن‌آوري و نوآوري‌هاي جديد از يك طرف و از طرف ديگر با نيازهاي اقتصادي و اجتماعي جامعه پاسخ‌گوي فرايند­توسعه باشد و زمينه‌ي­ارتقاي سطح توليد سرانه‌ي كشور را فراهم­كند­(چراغعلي، 1382، ص 6).

نقش و جايگاه آموزش در رشد و پيشرفت جوامع، نقطه‌ي اشتراك همه‌ي دانشمندان است. آموزش هدف‌مند، براي تربيت نيروي انساني ماهر و علاقه‌مند در زمينه‌هاي تخصصي، اساس توسعه و رشد را تضمين مي‌كند. شيلات نيز به عنوان يك كار تخصصي نيازمند به دانش و مهارت نوين، براي توسعه و رشد مي‌باشد. به كار گرفتن نيروهاي آموزش ديده متخصص موجب افزايش توليد، كاهش ضايعات و بهبود بهره‌وري خواهد شد كه توسعه‌ي پايدار را به همراه خواهد داشت. آموزش نيروي انساني در مفهوم گسترده‌تر آن از جمله يادگيري، كسب دانش و آگاهي، رشد و شكوفايي استعدادها، به عنوان كليد توسعه‌ي كشور مورد توجه است. نتايج ارزشمند ارتقاي دانش نيروي انساني كشور در كنار گستردگي منابع ملي، افزايش جمعيت و پيشرفت تكنولوژي، انديشمندان و متفكران را برانگيخت تا به طراحي نظام نويني از آموزش يعني آموزش‌هاي علمي كاربردي مبادرت كنند(تكريمي‌نيا راد، 81، ص 12).

بررسي اجمالي وضعيت كشورهاي توسعه يافته نشان مي‌دهد بخش اعظم توسعه‌ مرهون توسعه‌ي منابع انساني و تبديل آن‌ها به نيروي انساني اقتصادي است. اين كشورها از مدت‌ها پيش به منظور تربيت نيروهاي مورد نياز توسعه بخش‌هاي مختلف اقتصادي از جمله صنعت و كشاورزي اقدام به ايجاد نظام‌هاي آموزشي علمي ـ كاربردي كرده‌اند و از اين راه ضمن افزايش بهره‌وري فعاليت‌هاي انجام شده در مؤسسات تحقيقاتي، روند توليد و به‌كارگيري فن‌آوري‌هاي جديد را رشد روزافزوني بخشيده‌اند. در كشور ما، ايران آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي با هدف توليد منابع انساني كارامد در سطوح تخصصي و حرفه‌اي، طراحي و در حال اجرا مي‌باشد. بديهي است هر حركتي در ابتدا با موانعي رو به روست كه لازمه‌ي تداوم و تقويت اين حركت، شناخت اين موانع، پيدا كردن راه‌حل‌هاي صحيح و اقتصادي و كاربردي اين راه‌حل در اصلاح و بهبود اين جنبش مي‌باشد (حاجي ميررحيمي، 78، ص 201).

 

هدف تحقيق

اين تحقيق نيز سعي دارد چشم‌اندازي از ميزان تحقق اهداف رفتاري شش‌گانه‌ي دوره‌ي كارداني تكثير و پرورش آبزيان بر عملكرد فارغ‌التحصيلان سال‌هاي 77-78-79 ترسيم و از نارسايي‌ها و نقاط قوّت و ضعف اين دوره‌ي اموزشي اطلاع حاصل كند و تصميم‌گيرندگان و برنامه‌ريزان نظام آموزشي را در جهت تقويت نقاط قوت و كاهش نقاط ضعف ياري رساند.

 

اهميت و ضرورت تحقيق

تحقق توسعه مستلزم پرورش نيروي انساني كيفي و با صلاحيت مي‌باشد و توسعه بدون داشتن انسان‌هاي توسعه يافته امري غيرممكن است. در كشور ما، ايران آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي با هدف توليد منابع انساني كارامد در سطوح تخصصي و حرفه‌اي، طراحي و در حال اجرا مي‌باشد. بديهي است هر حركتي در ابتدا با موانعي رو به روست كه لازمه‌ي تداوم و تقويت اين حركت، شناخت اين موانع، پيدا كردن راه‌حل‌هاي صحيح و اقتصادي و كاربرد اين راه‌حل در اصلاح و بهبود اين جنبش مي‌باشد (حاجي ميررحيمي، 78، ص 201).

 

تعريف اثربخشي

از مفهوم اثربخشي تعاريف گوناگوني ارايه شده كه در اين‌جا از نظر آموزشي به نمونه‌اي از آن‌ها اشاره مي‌شود. شيرازي در كتاب نظريات و كاربرد مديريت آموزشي به نقل از توتر (Totter) اثربخشي را اين گونه تعريف كرده است: اثربخشي فرايندي چرخشي و مداوم است كه از طرح برنامه شروع مي‌شود و شامل تمام فعاليت‌هايي است كه هم در جهت تحقق اهداف سازمان است و هم تعيين مي‌كند كه انجام آن‌ها تا چه اندازه خوب و مطلوب صورت گرفته است (1372، ص 5).

از نظر (آرمسترانگ، 1990، ص 127) اثربخشي مفهوم پيچيده‌اي است كه به طرق گوناگون تعريف شده است و متناسب با هر تعريف قابل اندازه‌گيري و ارزيابي است؛ اثربخشي بر رويكرد كارآفرين توجه دارد. به عبارت ديگر، تصميم درباره‌ي اين كه چه كاري را بايد انجام داد.

در مجموع، اثربخشي از الفاظي است كه مانند برخي ديگر از واژه‌هاي متداول مديريت نظير كارايي داراي تعريف عام واحدي نيست و ليكن نظیر همه‌ي آن‌ها اختلافاتي در آرا و عقايد انديشمندان مختلف از جهت ارايه‌ي معيارهاي گوناگون جهت سنجش اين مفهوم و چگونگي نيل به آن به چشم مي‌خورد (فرخ‌نژاد، 1376، ص 31).

 

اندازه‌گيري اثربخشي آموزشي

انتخاب يك معيار مناسب به منظور ارزيابي اثربخشي كار چندان ساده‌اي نيست، چرا كه يك الگوي نظري عمومي كه بهترين معيار را معرفي كند وجود ندارد. پرسيدن اين سؤال كه آيا يك دوره اثربخش است يا نه، كار بيهوده‌اي است. اثربخشي يك چيز نيست و عوامل متعددي در اثربخشي در يك دوره آموزشي دخالت دارند. بيان داشتن يك مدل نظري به عنوان راهنما و بيان اين كه يك دوره‌ از دوره ديگر اثربخش‌تر است غيرممكن است (كرلوبندي، 1374، ص19).

طوسي(­01370، ص 61) در جلد دوم كتاب اصول مديريت به نقل از كونتز و همكاران آورده است تغييرات حاصل در عقايد، دانش‌ها، نگرش‌ها، عواطف و كردار گروهي كه دوره‌ي آموزشي را طي كرده‌اند، مي‌تواند ميزان اثربخشي دوره‌ي آموزشي را مشخص سازد.

گلي‌زاده (1373) به نقل از پاتريك مي‌نويسد كه ميزان اثربخشي برنامه‌هاي آموزشي را مي‌توان از چهار روش به شرح ذيل انجام داد:

1ـ ارزشيابي عكس‌العمل شركت‌كنندگان در دوره‌هاي آموزشی

2ـ ارزشيابي ميزان يادگيري شركت‌كنندگان در دوره‌هاي آموزشي

3ـ ارزشيابي رفتار شركت‌كنندگان در دوره‌ي حين انجام كار

4ـ ارزشيابي نتايج، به عنوان هدف اصلي دوره‌ي مورد نظر (گلي‌زاده، 1373، ص26).

ويژگي‌هاي مهم آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي

روحاني (1378، ص10) ويژگي‌هاي مهم آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي را به شرح ذيل بيان مي‌كند: 

1ـ محسوس بودن عكس‌العمل فراگيران

2ـ هم‌عرضي آن‌ها با اشتغال و نقش اساسي آن‌ها در ايجاد خوداشتغالي در بخش‌هاي مختلف توليدي

3ـ انطباق با نيازهاي اساسي مؤسسات، كارخانه‌ها و بخش‌هاي مختلف توليدي

4ـ تأكيد بر يادگيري تجربي و يادگيري از طريق عمل (Learning by doing)

در نظام آموزش عالي نيز با توجه به عدم انطباق توانايي‌هاي فارغ‌التحصيلان با نيازهاي بازار كار از يك طرف و عدم پاسخگويي آموزش‌هاي فني و حرفه‌اي در سطح آموزش و پرورش به نيازهاي دستگاه‌هاي اجرايي، شوراي عالي آموزش‌هاي علمي كاربردي تشكيل گردید. در ساختار شوراي عالي برنامه‌ريزي وزارت فرهنگ و آموزش عالي گروه جديدي تحت عنوان گروه هشتم براي آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي به وجود آمد و به تبع از آن مؤسسه علمي ـ كاربردي وزارت جهاد كشاورزي تأسيس گرديد.

اهميت دوره‌هاي كارداني تكثير و پرورش آبزيان

امروزه آبزي‌پروري به عنوان يك فعاليت عمده در جهان حدود 2/42 ميليون تن محصول به ارزش حدود 53/5 ميليارد دلار توليد مي‌كند. در هزاره‌ي جديد توسعه‌ي آبزي‌پروري به اتخاذ تدابير علمي‌تر از جمله تقويت ساختارها به منظور حمايت از آبزي‌پروران روستايي نياز دارد. اين بدين معني است كه آبزي‌پروري نه تنها نيازمند افزايش در ظرفيت‌سازي نيروي انساني مي‌باشد، بلكه بالا بردن دانش و مهارت پايه‌ي كساني كه از قبل در اين فعاليت به كار مشغول هستند نيز بايد مورد توجه قرار گيرد. براساس مطالعاتي كه NACA و FAO در بخشي از قاره آسيا انجام داده است، حدود 93 درصد از كشورهايي كه در مطالعه قرار داشته‌اند موضوع‌هاي مربوط به منابع نيروي انساني را به عنوان مشكل عمده مطرح كرده‌اند و حدود 71 درصد عدم وجود نيروهاي ماهر را از مشكلات ديگر قلمداد كرده‌اند.

از طرف ديگر عدم كارايي تعداد اندك فارغ‌التحصيلان دانشگاهي در عرصه‌ي توليد و كار، خود تأكيدي بر لزوم آموزش‌هاي علمي كاربردي است. مضافاً اين كه ميزان اثربخشي تعداد اندك فارغ‌التحصيلان علمي ـ كاربردي كه در عرصه‌هاي شيلات حضور يافته‌اند و اختلاف معني‌داري در ميزان توليد ايجاد كرده‌اند، خود گواه ديگري است كه مي‌توان با بهره‌گيري از آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي فاصله‌ي دستيابي به شرايطي مطلوب را محقق ساخت.

 

پيشينه‌ي تحقيق

با بررسي‌هاي به عمل آمده اين پژوهش از تازگي برخوردار بوده و تا اين زمان در سطح استان‌ها هيچ‌گونه تحقيقي بدين مضمون براي فارغ‌التحصيلان دوره‌ي كارداني تكثير و پرورش آبزيان مراكز علمي ـ كاربردي وزارت جهاد كشاورزي صورت نگرفته است. در اين ارتباط به بعضي از تحقيقات و نتايج آن‌ها كه در اين زمينه در سازمان‌هاي مختلف صورت گرفته است مي‌پردازيم:

1ـ آوخ كيسمي با پژوهشي راجع به آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي در افزايش توليد مزارع پرورش ميگوي بوشهر در سال 78 به ارزيابي اثربخشي آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي در افزايش توليد ميگو پرداخته است.

2ـ طرح تحقيق ديگري تحت عنوان: «تحليلي از تأثير آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي در صنعت» را اعتمادي در سال 78 با تأكيد بر مقايسه‌ي دو نظام آموزش كارداني علمي ـ كاربردي و نظام آموزش‌هاي آكادميك در بخش صنعت انجام داده است. محقق يكي از شاخص‌هاي ارزشيابي اين آموزش‌ها را، ميزان تأثير آن در رشد كميت و كيفيت توليد دانسته است.

3ـ تحقيق ديگري راجع به آموزش‌هاي ضمن خدمت، تحت عنوان «بررسي كيفيت آموزش‌هاي تخصصي ضمن خدمت كشاورزي از ديدگاه هنرآموزان شركت‌كننده در دوره‌هاي سال 73» را ريسمانچيان در سال 1374 انجام داده است.

4ـ تحقيق ديگري با عنوان «بررسي آموزش‌هاي فني و حرفه‌اي ضمن خدمت بر كارايي و اثربخشي كاركنان شركت ايران خودرو (كارخانه‌ي قالب و ميكس) انجام گرفته است. (سعيدي، اصلي، 1375).

5ـ پژوهشي ديگر تحت عنوان بررسي تأثير دوره‌هاي آموزش ضمن خدمت مربيان مراكز آموزش كشاورزي كشور در كارايي آنان انجام شده است،

 

روش تحقيق

در اين پژوهش براي بررسي نظرهاي فارغ‌التحصيلان دوره‌ي كارداني تكثير و پرورش آبزيان درباره‌ي ميزان اثربخشي دوره‌هاي آموزشي كارداني بر عملكرد آنان از روش تحقيق پيمايش (زمينه‌يابي) استفاده شده است.

جامعه آماري

در اين پژوهش جامعه آماري مورد بررسي، كليه‌ي فارغ‌التحصيلان دوره‌ي کاردانی تکثیر و پرورش آبزیان در مركز آموزش عالي علمي كاربردي علوم و صنايع شيلات ميرزا كوچك‌خان رشت به تعداد نود می باشد كه سال‌هاي تحصيلي 77-78-79 فارغ‌التحصيل گردیده اند .

 

نمونه آماري

در اين پژوهش با توجه به محدود بودن تعداد فارغ‌التحصيلان مؤسسه‌ي مذكور، نمونه‌ي آماري همان جامعه‌ي آماري است و لذا نمونه‌گيري انجام نشد. كليه‌ي جامعه‌ي آماري، نمونه‌ي آماري تلقي مي‌شود يعني به روش سرشماري صورت گرفته است.

 

 ابزار جمع‌آوري اطلاعات

يكي از مهمترين اقدامات پژوهشگر انتخاب ابزار جمع‌آوري اطلاعات است. در اين تحقيق، پرسشنامه به عنوان ابزار جمع‌آوري اطلاعات انتخاب شده است. پرسشنامه‌ي مذكور شامل دو قسمت به شرح ذيل مي‌باشد:

الف ـ قسمت اول شامل مشخصات فردي جامعه‌ي مورد پژوهش: مانند جنسيت، سابقه‌ي كار، سال فارغ‌التحصيلي و نوع سهميه پذيرش مي‌باشد.

ب ـ قسمت دوم شامل گويه‌ها: جمعاً 26 سؤال مي‌باشد كه سؤالات شماره 1،2،3،4،5، سؤالات شماره‌ي 1،2،3،4،5،6 تحقيق را بررسي مي‌كند و سؤالات 7، 8، 9، سؤال شماره‌ي 7 تحقيق را بررسي مي‌كند كه در مقابل هر عبارت يك مقياس چهار درجه‌اي وجود دارد كه از پاسحگو خواسته مي‌شود پس از مطالعه، نظر خود را در مورد ميزان اثربخشي دوره در رابطه با گويه‌ها مشخص كند.

 

روايي و پايايي پرسشنامه

قضاوت استادان و متخصصان موضوع مورد مطالعه براي انجام اين امر مورد توجه قرار گرفته است. تأييد استاد راهنما، استاد مشاور و تعدادي از استادان علوم تربيتي و متخصصان آموزش دوره‌ي علمي ـ كاربردي آبزيان پژوهشگر را در تأييد روايي محتوايي پرسشنامه ياري كرده است.

براي تعيين ضريب پايايي پرسشنامه‌ي مربوطه از طريق محاسبه‌ي ضريب آلفاي كرانباخ روي يك گروه چهل نفره از جامعه‌ي مورد مطالعه‌ي ضريب پايايي، 93/0= به دست آمد كه نشانه‌ي اين استكه پرسشنامه‌ي مربوطه از پايايي قابل توجهي برخوردار است.

 

روش جمع‌آوري اطلاعات

پس از تنظيم پرسشنامه و أخذ مجوز، پرسشنامه‌ها در استان گيلان و تهران به طور حضوري در بين فارغ‌التحصيلان دوره‌ي كارداني سال‌هاي 77-78-79 توزيع گرديد. متعاقباً نسبت به جمع‌آوري آن‌ها اقدام و جهت تجزيه و تحليل اطلاعات آماده گرديد و به دليل پراكنش فارغ‌التحصيلان در سراسر كشور پرسشنامه‌هاي ساير فارغ‌التحصيلان استان‌ها به صورت پستي به محل خدمت آنان ارسال كه جمعاً نود پرسشنامه توزيع و تعداد 72 پرسشنامه جمع‌آوري شد.

 

توصيف داده‌ها

براساس داده‌هاي به دست آمده 86 درصد از فارغ‌التحصيلان در اين پژوهش مرد و 14 درصد از آن‌ها زن مي‌باشند. 29 درصد از افراد در سال 77 و 14 درصد در سال 78 و 56 درصد در سال 79 فارغ‌التحصيل شده‌اند. همچنين داده‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه بيشترين درصد فراواني فارغ‌التحصيلي مربوط به سال 79 مي‌باشد و 4 درصد از افراد هيچگونه پاسخي ارايه نكردند. براساس داده‌هاي تحقيق 5/22 درصد از افراد داراي 1 تا 10 سال سابقه‌ي كار 5/69 درصد از افراد بالاي 11 تا 20 سال سابقه‌ي كار و 7 درصد افراد داراي 21 تا 30 سال سابقه‌ي كار مي‌باشند. همچنين داده‌هاي تحقيق حاكي از آن است كه بيشترين درصد فراواني سابقه‌ي كار مربوط به سال‌هاي 11 تا 20 مي‌باشد. ضمناً 53 درصد از افراد داراي سهميه‌ي آزاد و 46 درصد از افراد داراي سهميه‌ي پذيرش بورسيه مي‌باشد و يك درصد از افراد هيچگونه پاسخي ارايه نداند.

تحليل داده‌ها و بحث و نتيجه‌گيري در زمينه‌ي سؤال‌هاي تحقيق

با توجه به ماهيت متغيرهاي اندازه‌گيري شده براي پاسخ به سؤال‌هاي پژوهش از رگرسيون خطي روش انتخاب متغيرها گام به گام در مورد هر يك از سؤال‌هاي پژوهش استفاده گرديد.

1ـ بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي شناسايي و تشخيص انواع ماهيان و طبقه‌بندي آن‌ها به منظور تكثير و پرورش آبزيان و اثربخشي دوره‌ي آموزشي چه رابطه‌اي وجود دارد؟

 

جدول شماره‌ي (5): نتايج تحليل رگرسيون گام به گام جهت پيش‌بيني عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي شناسايي و تشخيص انواع ماهيان و طبقه‌بندي آن‌ها به منظور تكثير و پرورش آبزيان از روي متغير اثربخشي دوره‌ي آموزشي

منابع تغيير

مجموع مجذورات

درجه آزادي

ميانگين مجذورات

نسبت f

سطح معناداري

رگرسيون

846/3

1

846/3

846/8

004/0

باقيمانده

373/30

70

434/0

 

 

كل

219/34

71

 

 

 

 

نتايج داده‌هاي جدول شماره‌ي (5)، نشان مي‌دهد كه سطح معني‌داري f محاسبه شده (864/8=f) با درجه آزادي (70/1) كمتر از 5%= است. بنابراين با 95 درصد اطمينان نتيجه گرفته مي‌شود كه بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي شناسايي و تشخيص انواع ماهيان و طبقه‌بندي آن‌ها به منظور تكثير و پرورش آبزيان و اثربخشي دوره‌ي آموزشي رابطه‌ي معني‌داري وجود دارد.

2ـ بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي تكثير و پرورش انواع ماهي و اثربخشي دوره‌ي آموزشي چه رابطه‌اي وجود دارد؟

 

جدول شماره‌ي (6): نتايج تحليل رگرسيون گام به گام جهت پيش‌بيني عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي تكثير و پرورش انواع ماهي از روي متغير اثربخشي دوره‌ي آموزشي

منابع تغيير

مجموع مجذورات

درجه آزادي

ميانگين مجذورات

نسبت f

سطح معناداري

رگرسيون

003/9

2

502/4

857/16

000/0

باقيمانده

427/18

69

267/0

 

 

كل

431/27

71

 

 

 

 

نتايج داده‌هاي جدول شماره‌ي (6)، نشان مي‌دهد كه سطح معني‌داري f محاسبه شده (857/16=f) با درجه آزادي (69/2) كمتر از 5%= است. بنابراين با 95 درصد اطمينان نتيجه گرفته مي‌شود كه بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي تكثير و پرورش انواع ماهي و اثربخشي دوره‌ي آموزشي رابطه‌ي معني‌داري وجود دارد.

3ـ بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي ارايه‌ي فرمول‌ها و روش‌هاي غذايي و تغذيه انواع ماهي و اثربخشي دوره‌ي آموزشي چه رابطه‌اي وجود دارد؟

 

جدول شماره‌ي (7): نتايج تحليل رگرسيون گام به گام جهت پيش‌بيني عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي ارايه‌ي فرمول‌ها و روش‌هاي غذايي و تغذيه انواع ماهي از روي متغير اثربخشي دوره‌ي آموزشي

منابع تغيير

مجموع مجذورات

درجه آزادي

ميانگين مجذورات

نسبت f

سطح معناداري

رگرسيون

121/9

2

560/4

036/13

000/0

باقيمانده

137/24

69

350/0

 

 

كل

258/33

71

 

 

 

 

نتايج داده‌هاي جدول شماره‌ي (7)، نشان مي‌دهد كه سطح معني‌داري f محاسبه شده (036/13=f) با درجه آزادي (69/2) كمتر از 5%= است. بنابراين با 95 درصد اطمينان نتيجه گرفته مي‌شود كه بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي ارايه‌ي فرمول‌ها و روش‌هاي غذايي و تغذيه انواع ماهي و اثربخشي دوره‌ي آموزشي رابطه‌ي معني‌داري وجود دارد.

4ـ بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي سنجش فاكتورهاي فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي آب براي تكثير و پرورش ماهي و اثربخشي دوره‌ي آموزشي چه رابطه‌اي وجود دارد؟

با توجه به استفاده از روش گام به گام در انتخاب متغيرها در رگرسيون خطي در مورد اين سؤال تمام متغيرهاي ورودي حذف مي‌شوند يعني هيچ متغيري در مدل نمي‌ماند. در نتيجه دوره‌هاي آموزش تأثيري بر عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي سنجش فاكتورهاي فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي آب جهت تكثير و پرورش ماهي نداشته است. براساس نتايج به دست آمده مي‌توان بيان كرد كه متأسفانه در سه سال اخير هيچ‌گونه ارزشيابي از اين دوره‌ها صورت نگرفته تا تجديدنظري در اين بخش از اهداف رفتاري صورت پذيرد. اين در حالي است كه در جهان هر ساله دروس آموزش دانشگاهي 20 درصد تغيير محتوايي داده مي‌شود. بنابراين ضروري است كه براي افزايش كيفيت روزافزون محتوا و سرفصل دروس و اهداف دوره‌ها با ارزشيابي در صورت نياز در محتوا تجديدنظر شود.

5ـ بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي آشنايي و بهداشت ماهي و انجام روش‌هاي ضدعفوني و درماني تجويز شده و اثربخشي دوره‌ي آموزشي چه رابطه‌اي وجود دارد؟

جدول شماره‌ي (8): نتايج تحليل رگرسيون گام به گام جهت پيش‌بيني عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي آشنايي و بهداشت ماهي، انجام روش‌هاي ضدعفوني و درماني تجويز شده از روي متغير اثربخشي دوره‌ي آموزشي

منابع تغيير

مجموع مجذورات

درجه آزادي

ميانگين مجذورات

نسبت f

سطح معناداري

رگرسيون

790/8

2

395/4

981/10

000/0

باقيمانده

616/27

69

400/0

 

 

كل

406/36

71

 

 

 

 

نتايج داده‌هاي جدول شماره‌ي (8)، نشان مي‌دهد كه سطح معني‌داري f محاسبه شده (981/10=f) با درجه آزادي (69/2) كمتر از 5%= است. بنابراين با 95 درصد اطمينان نتيجه گرفته مي‌شود كه بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي آشنايي و بهداشت ماهي، انجام روش‌هاي ضدعفوني و درماني تجويز شده و اثربخشي دوره‌ي آموزشي رابطه‌ي معني‌داري وجود دارد.

6ـ بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي سرپرستي بخشي از كارگاه‌هاي تكثير و پرورش ماهي و ساخت انواع استخرهاي تكثير و پرورش ماهي و اثربخشي دوره‌ي آموزشي چه رابطه‌اي وجود دارد؟

 

جدول شماره‌ي (9): نتايج تحليل رگرسيون گام به گام جهت پيش‌بيني عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي سرپرستي بخشي از كارگاه‌هاي تكثير و پرورش ماهي و ساخت انواع استخرهاي تكثير و پرورش ماهي از روي متغير اثربخشي دوره‌ي آموزشي

منابع تغيير

مجموع مجذورات

درجه آزادي

ميانگين مجذورات

نسبت f

سطح معناداري

رگرسيون

835/7

2

918/3

55/7

001/0

باقيمانده

788/35

69

519/0

 

 

كل

623/43

71

 

 

 

 

نتايج داده‌هاي جدول شماره‌ي (9)، نشان مي‌دهد كه سطح معني‌داري f محاسبه شده (55/7=f) با درجه آزادي (69/2) كمتر از 5%= است. بنابراين با 95 درصد اطمينان نتيجه گرفته مي‌شود كه بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي سرپرستي بخشي از كارگاه‌هاي تكثير و پرورش ماهي و ساخت انواع استخرهاي تكثير و پرورش ماهي و اثربخشي دوره‌ي آموزشي رابطه‌ي معني‌داري وجود دارد.

7ـ بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي افزايش توانايي توليد و تحقق اهداف و برنامه‌هاي درسي دوره‌ي آموزشي چه رابطه‌اي وجود دارد؟

 

جدول شماره‌ي (10): نتايج تحليل رگرسيون گام به گام جهت پيش‌بيني عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي افزايش توانايي توليد

منابع تغيير

مجموع مجذورات

درجه آزادي

ميانگين مجذورات

نسبت f

سطح معناداري

رگرسيون

030/8

1

030/8

490/15

000/0

باقيمانده

289/36

70

518/0

 

 

كل

319/44

71

 

 

 

 

نتايج داده‌هاي جدول شماره‌ي (10)، نشان مي‌دهد كه سطح معني‌داري f محاسبه شده (49/15=f) با درجه آزادي (70/1) كمتر از 5%= است. بنابراين با 95 درصد اطمينان نتيجه گرفته مي‌شود كه بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي افزايش توانايي توليد و تحقق اهداف و برنامه‌هاي درسي دوره‌ي آموزشي رابطه‌ي معني‌داري وجود دارد.

8ـ بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي پاسخگويي به نيازهاي شغلي و حرفه‌اي و تحقق اهداف و برنامه‌هاي درسي دوره‌ي آموزشي چه رابطه‌اي وجود دارد؟

جدول شماره‌ي (11): نتايج تحليل رگرسيون گام به گام جهت پيش‌بيني عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي پاسخگويي به نيازهاي شغلي و حرفه‌اي

منابع تغيير

مجموع مجذورات

درجه آزادي

ميانگين مجذورات

نسبت f

سطح معناداري

رگرسيون

053/12

1

053/12

147/26

000/0

باقيمانده

267/32

70

461/0

 

 

كل

319/44

71

 

 

 

 

نتايج داده‌هاي جدول شماره‌ي (11)، نشان مي‌دهد كه سطح معني‌داري f محاسبه شده (147/26=f) با درجه آزادي (70/1) كمتر از 5%= است. بنابراين با 95 درصد اطمينان نتيجه گرفته مي‌شود كه بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي پاسخگويي به نيازهاي شغلي و حرفه‌اي و تحقق اهداف و برنامه‌هاي درسي دوره‌ي آموزشي رابطه‌ي معني‌داري وجود دارد.

9ـ بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي بروز خلاقيت و نوآوري در كارها و تحقق اهداف و برنامه‌هاي درسي دوره‌ي آموزشي چه رابطه‌اي وجود دارد؟

جدول شماره‌ي (12): نتايج تحليل رگرسيون گام به گام جهت پيش‌بيني عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي بروز خلاقيت و نوآوري در كارها .

منابع تغيير

مجموع مجذورات

درجه آزادي

ميانگين مجذورات

نسبت f

سطح معناداري

رگرسيون

384/5

1

384/5

680/9

003/0

باقيمانده

935/38

70

556/0

 

 

كل

319/44

71

 

 

 

 

نتايج داده‌هاي جدول شماره‌ي (12)، نشان مي‌دهد كه سطح معني‌داري f محاسبه شده (68/9=f) با درجه آزادي (70/1) كمتر از 5%= است. بنابراين با 95 درصد اطمينان نتيجه گرفته مي‌شود كه بين ميزان عملكرد فارغ‌التحصيلان در زمينه‌ي بروز خلاقيت و نوآوري در كارها و تحقق اهداف و برنامه‌هاي درسي دوره‌ي آموزشي رابطه‌ي معني‌داري وجود دارد.

 

پيشنهادها

الف‌ـ پيشنهادهايي مبتني بر يافته‌هاي تحقيق

پژوهش‌ حاضر به نتايجي روشن و قابل تأمل در زمينه‌ي ميزان اثربخشي دوره آموزش كارداني تكثير و پرورش آبزيان رسيده كه محقق اميد دارد اين نتايج، راهي روشن را فراروي برنامه‌ريزان و مسؤولان علمي ـ كاربردي وزارت جهاد كشاورزي قرار دهد. در اين بخش با توجه به يافته‌هاي پژوهش پيشنهادهايي به منظور تصميم‌گيري ارايه مي‌گردد:

1ـ انجام ارزيابي مستمر، آگاه كردن مسؤولان و برنامه‌ريزان، استادان از نتايج ارزيابي‌ها و نقاط ضعف و قوت آن‌ها.

2ـ مطالعه و مقايسه‌ي وضعيت موجود دوره‌ها با كيفيت و استانداردهاي از قبل تعيين شده، شناسايي نقاط قوت و ضعف كيفيت آموزش در دوره‌ها و ايجاد زمينه‌ي لازم براي بهبود مداوم استانداردهاي آموزشي

3ـ استفاده‌ي مقتضي از استادان دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي و همچنين خبرگان علوم شيلاتي به منظور ارايه‌ي دروس تخصصي وتشكيل كميته‌اي مشترك از متخصصين علوم شيلاتي، كارشناسان برنامه‌ريزي درسي و آموزشي به منظور بازنگري در اهداف رفتاري مربوط به سنجش فاكتورهاي فيزيكي، شيميايي و بيولوژيك آب

4ـ ايجاد فرصت‌هاي مطالعاتي براي اعضاي هيأت علمي مركز در خصوص منطبق كردن دانش آن‌ها با علم روز به منظور

 

ارتقاي سطح كيفي آموزش

5ـ معرفي و تقدير از استادان نمونه‌ي مؤسسه‌ها

6ـ تجهيز كمّي و كيفي امكانات آموزشي و رايانه‌اي، آزمايشگاه‌ها وغيره

7ـ افزايش ساعات دروس تئوري برخي از واحدهاي درسي

ب‌ـ پيشنهادهايي براي تحقيقات بعدي

چنان‌چه افرادي علاقه‌مند به انتخاب چنين موضوع‌هاي پژوهشي هستند پيشنهاد مي‌گردد:

1ـ با توجه به اين كه در بررسي تأثير برنامه‌هاي آموزشي خاص بر عملكرد افراد نمي‌توان دقيقاً تعيين كرد كه بهبود عملكرد تا چه ميزان تحت تأثير آموزش بوده است؛ به همين علت بهتر است اين گونه مطالعات با استفاده از دو گروه كنترل و آزمايش انجام گيرد.

2ـ بررسي ميزان اثربخشي دوره‌ي آموزشي بر عملكرد فارغ‌التحصيلان از ديدگاه مديران بلافصل آن‌ها.

3ـ ارزيابي ساير رشته‌ها، گرايش‌ها و مقاطع بالاتر علوم شيلاتي.

4ـ ارزيابي و بررسي ساير دوره‌ها و رشته‌هاي گروه كشاورزي

 


منابع فارسي

1ـ آوخ كيسمي، مهران: بررس اثربخشي آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي در افزايش توليد مزارع پرورش ميگوي بوشهر، دومين همايش بررسي و تحليل آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي، گروه هشتم شوراي عالي برنامه‌ريزي وزارت علوم و تحقيقات فناوري، 1378.

2ـ اعتمادي، محمود: تحقيق و تحليلي از تأثير آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي در صنعت، دومين همايش بررسي و تحليل آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي، گروه هشتم شوراي عالي برنامه‌ريزي وزارت علوم و تحقيقات فناوري، 1378.

3ـ بازرگان، عباس و حجازي، الهه و سرمد، زهره: روش‌هاي تحقيق در علوم رفتاري، نشر آگه، تهران، 1376.

4ـ بازرگان، عباس: ارزيابي دروني دانشگاهي و كاربرد آن در بهبود مستمر كيفيت آموزش عالي، فصلنامه‌ي پژوهشي و برنامه‌ريزي در آموزش عالي، سال سوم، شماره‌ي 4و3، شماره مسلسل 12 و 11، تهران، 1374.

5ـ بازرگان، عباس: كيفيت و ارزيابي آن در مراكز آموزش عالي؛ نگاهي به تجربه‌هاي ملي و بين‌المللي، فصلنامه‌ي علمي ـ پژوهشي رهيافت، شماره‌ پانزدهم، 1376.

6ـ بازرگان، عباس: ارزشيابي آموزشي، انتشارات سمت، تهران، 1380.

7ـ بارنارد، چستر: وظيفه‌هاي مديران، ترجمه‌ي محمدعلي طوسي، انتشارات مركز آموزش مديريت دولتي، تهران، 1368.

8ـ بزاز جزايري، احمد: بررسي تأثير آموزش ضمن خدمت بر عملكرد كاركنان صنايع اهواز، پايان‌نامه‌ي كارشناسي ارشد، دانشگاه تهران، دانشكده‌ي علوم تربيتي، تهران، 1373.

9ـ بولا، ه.س: ارزيابي آموزشي و كاربرد آن در سوادآموزي تابعي، ترجمه عباس بازرگان، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، 1362.

10ـ بلارد، فرهاد: بررسي تأثير دوره‌هاي آموزش ضمن خدمت مربيان مراكز آموزش كشاورزي در كارهاي آنان، پايان‌نامه‌ي كارشناسي ارشد دانشگاه تهران، 1378.

11ـ پرداختچي، محمدحسن: نقش نظارت و راهنمايي آموزشي در بهبود كيفيت آموزش عمومي، فصلنامه‌ي تعليم و تربيت، شماره 47، پاييز 1375.

12ـ پيله‌وريان، اصغر: بررسي و مقايسه‌ي اثربخشي برنامه‌هاي آموزش ضمن خدمت در دو طيف كوتاه‌مدت و بلندمدت در بخش عمران روستايي، پايان‌نامه كارشناسي ارشد دانشگاه علامه طباطبايي، 1382.

13ـ تكريمي‌نيا راد، سيدمحمد: ضرورت آموزش‌هاي علمي ـ كاربردي در توسعه‌ي شيلات. نشريه‌ي داخلي مؤسسه‌ي آموزش‌ عالي علمي ـ كاربردي وزارت جهاد كشاورزي، شماره 10، 1381.

 

منابع لاتين

- Alkin, M. C. and Dailak, R. H. (1990). Impact of Evaluation Studies. The International Encyclopedia of Education Evaluation. Herbert J. W. and Geneva D.h., Program on press, pp. 106-109.

- Armstrong, M. (1990). How to be an Even Better Manager (3rd ed.). London, pp.127.

- Blakborn, V. and Moisan, C. (1987). Organizational Maturity, pp. 6.

- Bynner, J. (1995). Resisting Youth Unemployment: The Role of Education and Training, in De Boede, M. P. M. et al. (ed.) Identity and Policy. Aldershot Adeburry: 30-130.

- Cryer, P. (1993). Preparing foe Quality Assessment Audit, CVCP, USDU, Feb.

- Decenzo, D. A. and Robbins, S. P. (1983). Personnel/ Human Resource Management, pp.240.

- Ernst and Young. (1996). Oman: Private Sector Training Needs Assessment, Bureau of Private Enterprise, US Agency for International Development.

- Haefeli, K. (2000). Vocational Education in Switzerland: Face, figures and Prospects. Paper Presented at the National Dissemination Center for Career and Technical Education”, pp.19.

- Hait,P.E.(1988). Youth Unemployment in Great Britain”. New York: Cambridge University Press.

- Hanhart, S. and Schultz, H. R. (1998). La Formation DES Apprentice En Suisse. Courts et Financement. Lausanne. Delachaux et Niestle.

- Jackerson, M. P. (1985). Youth Unemployment. London: Groom Helm.

- Kreitner, R. (1998). Management (2nd ed.). Boston: Houghton Miffilin Co., pp. 269.

- Monappa, A. and Sadain, M. S. (1989). Personnel Management. New Delhi: McGraw Hill Publishing Co., pp. 138.

- Newby, T. (1992). Training Evaluation Handbook. Cambridge University Press, pp. 195.

- Robinson, C. (1999). Developments in the Vocational Education and Training Systems of Indonesia and Australia. http://SearchERIC.org/ ED43187.htm.

- Shakleton et al. (1995). Training for Employment in Western Europe and the United States. Alderson: Edward Elgar.

- Tell, K. and Al-Maaitah, A. (2000). Qualification and Development Needs for Technical education, in: Crossroads of the NEW millennium. Proceedings of the Technological Education and National Development (TEND) Conference (2000, Abu Dhabi, United Arab Emirates).

- Townsond, T.(1994).Effective Schooling for the Core-plus Education.New York: Routledge, pp. 78.

- Wettstein, E. (2000). Vocational education in Switzerland. Lucern: DBK (Deutschweizerische Berufsbildungsamter-Konferenz).

 

 


The Effectiveness Assessment of Technical

Aquaculture Sciences Course with Emphasis

on Fresh Water Fish Species

 

Mahmmod Takrimi Niarad

 

Scientific Member of the Mirza Khochak Khan Fishery Sciences and Industries Center

 

Abstract

The scientific-applied educations which are aimed at providing training facilities to people and interested individuals at professional and specialist level with a view to cater for the needs of various economic sectors of the country have attracted public attention and popularity. Upon careful examination of educational programs, it is possible to judge how far they have been successful in achieving the projected goals. In addition, upon recognizing their drawbacks or point of strength, attempt can be make to consolidate these programs through elimination of the weak point. The present research was concerned with determining the effects of aquaculture education programs on a group of students at technician level studying in "Mirza Koochak Khan Higher Fisheries Education Centre". The statistical sample of this study included 90 aquaculture students who had passed their higher diploma (Technician level) education during 2000-2008. The number of research participants was so low due to the centers’ limited capacity for accepting greater number of students that actually no random sampling could be carry out. Thus, there could not be any random sampling. The research method was in the form of survey and the research data collected by a closed structure questionnaire prepared by four-scale Lickert. In order to determine the face validity, a number of professors and syllabus designers consulted to draw the final outline of the questionnaire and the experts in the field verified the content area. Meanwhile in order to secure the reliability, the questionnaires were first administered for a group of 40 participants and its reliability was examined  through Granbach  Alpha  Formula    (=93%). 

The descriptive statistical data of the study processed


بازگشت               چاپ چاپ

DOURAN Portal V4.0.4.0

V4.0.4.0