جمعه, 28 دی 1397
عنوان : مفهوم و ماهيت بهره‌وري در ترويج كشـاورزي
تاريخ شروع : 1388/08/06
مولف : مســعود بيـژني و سعيدرضا هزاره

امتیاز :  ۰ |  مجموع :  ۰

توضيحات :             

«استفاده از مقاله با ذکر منبع بلامانع است»

مفهوم و ماهيت بهره‌وري در ترويج كشـاورزي

مســعود بيـژني1 و سعيدرضا هزاره2 

1 استاديار گروه ترويج و آموزش كشاورزي، دانشکده كشاورزي و منابع طبيعي رامين اهواز.

2 كارشناس صندوق بيمه محصولات كشاورزي.                

 

چكيده

مطالعات و پژوهش هاي بهر‌ه‌وري در نظامهاي آموزشي بويژه در نظام ترويج كشاورزي براي مقايسة ميان زمان ها و مكان هاي متفاوت و نيز براي آگاهي از روند فعاليت ها جهت برنامه‌ريزي هاي بهتر امري ضروري است. «بهره‌وري ترويج كشاورزي» به عنوان فرآيندي مداوم و مستمر از مجموع كارايي، ثمربخشي، اثربخشي، خردگرايي و توجه به سطوح كيفيت‌هاي استاندارد شدة اين نظام تلقي مي‌گردد كه هدف خود را بايد در جهت به دست آوردن حداكثر منافع و توانايي ها با توجه به منابع و امكانات موجود قرار دهد. بنابراين، فعاليت هاي اين نظام، نيازمند برنامه‌ريزيهاي عاقلانه‌اي است كه بايد با توجه به عوامل غيرملموس توسعه يعني استعدادها، انگيزه‌ها، علايق، موقعيت ها، مهارت ها، ارزش ها و ساير توانايي ها و ويژگي هاي عوامل آموزشي صورت پذيرد. چنين فرآيند برنامه‌ريزي‌ شده‌اي نيازمند آگاهي از كلية عوامل مؤثر بر بهبود بهره‌وري و افزايش آن مي‌باشد؛ تا آنگاه نتايج ارزشمند فعاليت هاي آن بتواند به صورت مؤثر و مفيدي در اختيار سياستگذاران، برنامه‌ريزان و مجريان قرار گيرد.

 


كلمات كليدي:  بهره‌وري، اثربخشي ، كارايي ، بهره‌وري ترويج، رضامندي، بهره‌وري جزئي، بهره‌وري كل

 

 

مقدمه

منابع در هر كشور محدودند و بالطبع بايد از اين منابع محدود استفادة بهينه‌اي به عمل آيد. در دنياي امروز آن كشوري پيشرفته‌تر محسوب مي‌گردد كه از مواد و امكاناتي كه در اختيار دارد، اعم از داخلي و يا خارجي، بهتر استفاده نمايد و ارزش افزودة[1] بيشتري ايجاد كند. امروزه، ارزش به اين نيست كه چقدر توليد شده و چقدر سود به دست آمده است؛ بلكه ارزش به آن است كه در ازاي چه مقدار سرمايه‌گذاري و چه هزينه‌هايي، چه پروژه‌هايي به اجرا در‌آمده است (حجّت، 1374، ص19).

امروز، بهره‌وري به عنوان يكي از مهمترين زمينه‌هاي توسعه مطرح است و تلاش براي دستيابي به حد مطلوبي از آن جزء اهداف عالي و استانداردهاي زندگي مردم دنيا تلقي مي‌گردد (Tolentino, 2000, P.55). انسان در طول تاريخ سعي در كسب حداكثر بازده از حداقل منابع داشته است. با اين وجود، اندازه‌گيريهاي دقيق بويژه از نقطه نظر اقتصادي در چند دهة اخير با پيچيده‌تر شدن روابط و مناسبات اقتصادي، بيش از پيش مد نظر قرار گرفته است. بهره‌وري نيز بويژه از اواسط قرن بيستم، به عنوان يك اصطلاح اقتصادي، به صورت علمي‌تري از جانب انسان مورد كنكاش و تعمق قرار گرفت.

بهره‌وري به صورت يك حركت بين‌المللي، پس از جنگ جهاني دوم، ابتدا در اروپا و سپس در آسيا، با ايجاد مؤسساتي مستقل، مورد توجه جدي قرار گرفت. در اروپا، "مركز بهره‌وري اروپايي (EPA)[2]" و در سال 1961 "سازمان بهره‌وري آسيايي (APO)[3] " تشكيل گرديد[4] (دشتي، 1374، ص58). در سال 1965[5] ايران نيز به عضويت APO         درآمد و تا سال 1370 به دليل وابستگي شديد به درآمدهاي سرشار ارزي حاصل از فروش نفت خام، باعث شد تا بسياري از معضلات به صورت موضعي و موقتي برطرف شوند و پرداختن به مفهوم بهره‌وري و نيز شناخت دقيق فرهنگ بهره‌وري كشور كه خود مقوله‌اي بسيار پيچيده و از نظر مفاهيم علمي و عملي بسيار گسترده مي‌باشد، همچنان ناشناخته بماند. در سال 1372، "سازمان بهره‌وري ملي ايران (NIPO)[6] " زير نظر وزارت صنايع سنگين بوجود آمد[7]. در ادامه در سال 1373، هفتة اول خردادماه به نام "هفته بهره‌وري" نامگذاري گرديد ولي متأسفانه، در آن سال و بعد از آن، واژة بهره‌وري، جز حالتي تبليغاتي جايگاه واقعي خود را در جامعه نيافته است (صبا، 1375،ص7).

به طريق اولي، در چين شرايطي توجه چنداني به بهره‌وري ترويج كشاورزي هم وجود نداشته است. اين در حالي است كه در كشورهاي پيشرفته، اين امر مورد عنايت خاصي بوده است. به عنوان مثال Bauer و Hancock در پژوهشي با عنوان "بهره‌وري مخارج تحقيقات كشاورزي در آمريكا" ضمن استفاده از تابع توليد "كاب _ داگلاس[8] " نسبت به محاسبة بهره‌وري نهايي نهاده‌ها اقدام نموده‌اند (يزداني، 1375، ص87).

اين در حالي است كه بدانيم مقدار توجه محدودي هم كه در سالهاي اخير به مفهوم بهره‌وري وجود داشته، بيشتر معطوف به بهره‌وري صنايع و نيز سنجش و تحليل بهر‌وري پديده‌هاي كمّي بوده ‌است. اكثر سمينارها و كنفرانسهايي هم كه برگزار گرديده و كتابهايي هم كه نگاشته شده‌اند بيشتر معطوف به همين زمينه‌هاست. ليكن اينك با توجه به نقش مهم و خطير ترويج كشاورزي در فرآيند توسعة كشاورزي و بالطبع توسعة كلان كشور، لزوم تعمق در بهره‌وري فعاليتهاي اين حيطه از علوم كشاورزي بيش از پيش پراهميت مي‌نمايد.

تعريف بهره‌وري در ترويج كشاورزي

بهره‌وري در فرهنگ عمومي يك اصطلاح شايع و داراي محتويات نسبتاً واضحي است كه انواع و مصاديق فراواني براي آن ذكر مي‌شود (سازمان بهره‌وري ملي ايران، 1376، ص2). براي بهره‌وري بسته به موارد كاربرد آن، تعابير و تعاريف متعددي  ارائه شده است. از آنجا كه اين مفهوم بيشتر از بعد اقتصادي مد نظر قرار گرفته، تعاريف موجود نيز بيشتر ابعاد كمّي آن را تبيين كرده و تشريح ابعاد كيفي آن كمتر مورد توجه بوده است. بر همين اساس، در اين قسمت، ضمن ارائة تعاريف متعددي از بهره‌وري، سعي بر‌ آن است تا مفهوم جامع و مانعي از آن ارائه گردد. ضمن اينكه تعريف عملياتي كه اين تحقيق از بهره‌وري تعقيب مي‌كند در فصل اول ارائه گرديد.

در فرهنگ فارسي عميد "بهره‌وري" به معناي بهره‌بري، داراي بهره، سود بردن و بهره‌بردار بودن معنا شده است (عميد، 1369، ص327). واژة "بهره‌وري" يا "بهره‌بري" در فرهنگ فارسي معين به معناي سود بندگي و يا فايدگي و كاميابي است. اين اصطلاح در انگليسي با واژة "Productivity" كه به معناي سرشاري، حاصلخيزي، باروري و استعداد توليدي است معادل قرار داده شده است (پروا، 1379، ص47).

رايج‌ترين مفهوم از بهره‌وري كه در موارد زيادي استفاده مي‌گردد معادل گرفتن بهره‌وري با نسبت "ستانده‌ها[9]" بر "داده‌ها[10]" است و اين همان مفهومي است كه در ترويج، معادل "كارايي[11]" در نظر گرفته مي‌شود كه خود در اقتصاد كشاورزي به صورتي وسيع‌تر و در قالب "كارايي فني[12]"، "كارايي تخصيصي[13]" و "كارايي اقتصادي[14]" مورد كنكاش قرار مي‌گيرد. از اين رو، از ديدگاه يك مدير يا كارفرما، بهره‌وري يعني كارايي بيشتر با صرف منابع كمتر و در نتيجه افزايش سود از طريق توليد محصول بيشتر (خاكي، 1375، ص9). بنا بر گزارش سازمان بهره‌وري ملي ايران (1376، ص2)، بهره‌وري به معناي توليد كالاها و خدمات يا مجموعه‌اي از كالاها و خدمات (ستانده‌ها) به يك يا چند دادة (داده‌هاي) مؤثر در توليد آن كالاها و خدمات است. داده‌هايي كه ممكن است زمين، نيروي انساني، سرمايه، انرژي، فناوري و ... باشند[15]. معادل گرفتن بهره‌وري با كارايي بويژه در رابطه با بهره‌وري كار، از جانب مراجع معتبري نظير APO وجود دارد (مركز مطالعات و برنامه‌ريزي و اقتصاد كشاورزي وزارت كشاورزي[16]، 1374، ص11). در نظر گرفتن بهره‌وري به معناي كارايي، تأكيد بر حداقل كردن هزينه‌ها و يا حداكثر كردن ميزان سود دارد ولي بايد دانست بهره‌وري تنها اين نيست و تنها به عنوان يكي از ابعاد خود به معناي كارايي بيشتر با تأكيد بر افزايش فيزيكي توليد است (موسي‌نژاد، 1374، ص12). بر همين اساس، برخي از متخصصان، توجه به مفاهيم كيفي و اجتماعي را نيز در تعريف بهره‌وري دخيل دانسته‌اند. برخي از اين تعابير در زير آمده است.

بهره‌وري، مرتفع ساختن نيازهاي مادي و معنوي انسان، بويژه با توجه به محدوديت منابع و با عنايت به اينكه بعضي از نيازها مربوط به ورود انسانها به حيات معقول كه سير حركت هدفدار بشري است، مي‌باشد (جعفري، 1376، ص97).

بهره‌وري، فرهنگي است كه در آن، هر انسان متفكر و هوشمند، فعاليتهاي خود را با ارزشها و واقعيات منطبق مي‌سازد و از اين طريق بهترين نتايج را در جهت كسب اهداف مادي و معنوي كسب مي‌كند (خاكي، 1375، ص15).

بهره‌وري، يك نگرش واقع‌گرايانه به زندگي و ذهنيت و گرايش فرد به سوي انجام كاري است كه مي‌تواند با بهره‌گيري از مشاركت مردمي به نحو مطلوب انجام گيرد (خاكي، 1375، ص15).

بهره‌وري، نشانگر درجة دستيابي به اهدافي نظير آسايش جسمي و رواني، بهبود كيفيت كار و زندگي است كه قرار است از راه فعاليتهاي اقتصادي تحقق يابد (عليمراد و ميرگلو، 1373، ص5)

بهره‌وري در جهت تحقق اهداف و آمالي است نظير توازن ميان فكر و عمل، يافتن كوتاهترين و بهترين مسير براي رسيدن به هدف، تحقق رضايت افراد از كار و محيط كاري، دورنگري و آينده‌نگري بدون داشتن آرزوهاي بزرگ و غيرعملي، ايجاد فضايي خلاق، يافتن مناسبترين روشهاي انجام كار، زمينه‌سازي مديريتي اخلاقي و تشكيلاتي در همة سطوح، همگام و هماهنگ‌ ساختن علم، عمل، اخلاق، امكانات، نيازها و اهداف، ايجاد توازن ميان كميت و كيفيت (صبا، 1375، ص14).

بهره‌وري تلاشي است در جهت هزينة كمتر به علاوة كيفيت بهتر، ايجاد همكاري و اشتراك مساعي در بين تمامي كاركنان در هر سازمان و بهبود مستمر تمامي فعاليتها (پورشمس، 1374، ص42).

در تعريفي كاملتر ، "استمرار، پايداري و مداومت[17]" به همراه دو مؤلفة "كارايي[18]" و "ثمربخشي[19]" در تعريف بهره‌وري لحاظ شده است. از آن جمله عرب‌مازاد (1376، ص21)، بهره‌وري را تركيب سه مؤلفة فوق مي‌داند. تاكوچي (1371، ص7) نيز با تفكيك و تمايز دو مفهوم كارايي و ثمربخشي، بيان مي‌دارد كه ثمربخشي با عملكرد مرتبط است در صورتيكه كارايي با استفادة مفيد از منابع ارتباط مي‌يابد. خليلي‌شوريني (1375، ص295) نيز كارايي و ثمربخشي را دو بال بهره‌وري قلمداد مي‌نمايد. وي ثمربخشي را توانايي مؤسسه يا سازمان در رسيدن به هدفهايي كه از پيش براي خود تعيين كرده است مي‌داند.

در تعريف كاملتري، بهره‌وري فرآيند "مستمري" از "كارايي"، "ثمربخشي"، "خردگرايي[20]" و "افزايش كيفيت[21]" تلقي مي‌گردد. در اين تعريف، كارايي به معناي درجه و ميزان سودمندي فعاليت يا پروژه از نظر متناسب بودن ستانده‌ها با داده‌ها است (سلمان زاده و همكاران، 1379، ص43). كارايي به مفهوم "درست انجام دادن كار[22]" است (Ivork, 1981, P.22). كارايي به معناي نسبت ستانده‌ها به داده‌ها است كه به سه نوع كارايي فني، تخصيصي و اقتصادي تقسيم مي‌گردد. "كارايي فني[23]" عبارت است از حداكثر توليد ممكن كه مي‌توان از مقدار مشخص عوامل توليد به دست آورد. "كارايي تخصيصي[24]" عبارت است از به كارگيري مقدار بهينه عوامل توليد كه حداقل هزينه را براي واحد داشته باشد؛ به طوريكه به سطح مشخص محصول حداكثر سود به دست آيد. "كارايي اقتصادي[25]" نيز حاصل كارايي فني و كارايي تخصيصي است و معمولاً از حاصلضرب ميزان كارايي فني در كارايي تخصيصي حاصا مي‌شود كه به آن "كارايي كل[26]" نيز گفته مي‌شود (كرباسي، 1373، ص49).

همانطور كه پيش از اين بيان گرديد "ثمربخشي" توانايي يك مؤسسه در رسيدن به هدفهايي است كه از پيش براي خود تعيين كرده است. ثمربخشي را مي‌توان به عنوان اساس و شالودة آموزش و يادگيري، "كار درست انجام دادن[27]" دانست. بنابراين مجموع كارايي و ثمربخشي "صحيح انجام دادن كار صحيح[28]" است (Ivork, 1981, P.22). ثمربخشي در عين حال، علاوه بر حصول موفقيت در نيل به اهداف، "رضامندي" و حصول "رضايت[29]" نيز هست (ملك‌محمدي، 1379، بدون شماره صفحه) و مقوله اخير خود به عنوان شاخص ديگري از بهره‌وري محسوب مي‌گردد.

خردگرايي نيز، اصالت دادن به عقل و خرد و ارائة دليل و برهان منطقي براي قضاوت دربارة رويدادها و پديده‌هاست (سلمان‌زاده و همكاران، 1379، ص114). در مقياس وسيع، خردگرايي، كوششي است به سوي كمال و تلاشي است در جهت بهزيستي و چيرگي روزافزون بر دنياي خارج كه با استفاده از قريحه و نبوغ فكري و تكنولوژي بشر و با توجه به ضروريات عملي زمان تحقق مي‌يابد (ملك‌محمدي، 1377، ص417).

كيفيت، عبارت از تطابق وضعيت با استانداردهاي از قبل تعيين شده و تطابق آن با رسالت، هدف و انتظارات ذينفعان است (بازرگان، 1376، ص42). به طور خلاصه، كيفيت را مي‌توان درجة رضايت مخاطبان از محصولات و خدمات توليدي و درجة تطابق با نسخه‌هاي معين طراحي شده با توجه به نيازهاي دريافتي مخاطبان از استانداردها دانست (صبا، 1375، ص16).

منظور از ثبات (استمرار و مداومت)، بكارگيري مداوم عوامل توليد،، يعني انجام امور بدون اتلاف وقت و منابع و يا هدر رفتن نيروي كار است (عرب‌مازاد، 1376، ص28).

در رابطه با بررسي و اندازه‌گيري بهره‌وري به طور كل بايد دانست كه از نظر اندازه‌گيري بهره‌وري، بايد دو نوع بهره‌وري به صورت زير تعريف گردد.

 بهره‌وري جزئي[30]: اگر وروديهاي روند توليد در ابعاد مختلف فقط يك نوع باشند (مانند نيروي انساني يا سرمايه) از آن به عنوان "بهره‌وري جزئي" ياد مي‌شود مانند بهره‌وري كار يا سرمايه.

                       

محصول كل

= بهره‌وري جزئي

نهادة جزئي

         

بهره‌وري كل[31] (بهره‌وري كل عوامل توليد): اگر مجموعه‌اي از وروديها به صورت مركب در روند توليد قرار گيرند از آن تحت عنوان "بهره‌وري كل عوامل توليد" نام مي‌برند.

 

محصول كل

= بهـره‌وري كـل

مجموع وزني نهاده‌ها

هرچند محاسبة بهره‌وري بعضي از شاخصهاي بهره‌وري جزئي ساده است، اما محاسبة بهره‌وري كل عوامل توليد از نظر اطلاعات مورد نياز و نحوة محاسبه با مشكلاتي همراه است (سازمان بهره‌وري ملي ايران، 1376، ص16) و (پروكوپنكو، 1372، ص49). مزيت استفاده از بهره‌وري كل، در مقايسه با بهره‌وري جزئي در آن است كه بهره‌وري كل به واسطة ملحوظ داشتن اثرات متقابل و جايگزيني بين عوامل توليد و برخوردار بودن از سطح اطمينان بيشتر مي‌تواند ارزيابي كارايي توليد در فعاليتهايي با ماهيتهاي كاربر و سرمايه‌بر را امكان‌پذير سازد (دشتي، 1374، ص61).

از منظري ديگر، بهره‌وري ترويج، از دو ديدگاه قابل بررسي است؛ يكي "بهره‌وري درونزا" و ديگري "بهره‌وري برونزا". بهره‌وري درونزا، قابليت توسعه‌بخش ترويج است كه ناشي از ظرفيت‌ها و استعدادهاي حرفه‌اي نظام و نيروهاي ترويجي است كه مجموعاً در قالب تخصص‌ها، مهارت‌ها، قابليت‌ها و امكانات حرفه‌اي نيروهاي ترويجي در محدودة واگذاري امور بر حسب تخصص و كارايي قابل طرح است. براي تأمين بهره‌وري درونزا، لازم است تا با برخورداري از بينش‌هاي نظري قوي (سياست‌ها، خط‌مشي‌ها، راهبردها و اهداف)، نظام ترويجي طراحي و بازنگري شود. سپس با اين نظم جديد، نهاده‌هاي ترويج (ورودي‌ها) به فرآورده‌هايمورد نياز جامعه در عرصة گستردة شاورزي و منابع طبيعي كوشيد (ملك‌محمدي، 1377، ص416).

بهره‌وري برونزا، مربوط به نقش ترويج در افزايش بهره‌وري در بخش كشاورزي و منابع طبيعي است. به اين معنا كه بهره‌وري عقلايي و بهره‌وري فيزيكي بخش مزبور تا چه حد بر اثر اجراي برنامه‌هاي ترويج افزايش مي‌يابد و تا چه حد كشاورزي پايدار با حفظ منابع پايه تحقق مي‌يابد و به سمت امنيت غذايي پيش مي‌رود. پر واضح است، نظام توسعه بخش ترويج كشاورزي، زماني مي‌تواند به بهره‌وري برونزا برسد كه از درون مشكلي براي بهره‌وري و مفرّي براي اتلف تخصص‌ها، مهارت‌ها و امكانات نداشته باشد؛ در غير اين‌ صورت، بهره‌وري برونزا دچار آسيب و نارسايي جدي مي‌شود (همان، ص416).

 

فهرست منابع

l بازرگان، عباس. 1376. ارزيابي دروني دانشگاهي و كاربرد آن در بهبود مستمر كيفيت آموزش عالي. اخبار دانشگاه (نشرية خبري دانشگاه تهران). شمارة 2 .صص48_39.

l بيژني، مسعود. 1379. چشم‎اندازي بر بهره‎وري فعاليتهاي ترويج كشاورزي و عوامل مؤثر بر آن. ماهنامة جهاد. سال نوزدهم، شمارة 235_234 ، انتشارات وزارت جهادسازندگي. صص 10_3.

l پروا، بهروز. 1379. نگرشي بر بهره‌وري. مجلة استاندارد. شمارة 107. مردادماه 1379. انتشارات سازمان ملي بهره‌وري ايران. صص 48_47.

l پروكوپنكو، جوزف. 1372. مديريت بهره‌وري. ترجمه: محمّدرضا ابراهيم‌مهر. انتشارات مؤسسة كار و تأمين اجتماعي.

l پورشمس، مهرداد. 1374 . گزيده‎هايي در زمينة بهره‎وري. مجلة استاندارد كالاهاي ايران. شمارة 45. انتشارات سازمان بهره‎وري ملي ايران. صص48_40.

l تاكوچي، هيروتاكا. 1371. بهره‎وري ژاپني. ترجمه و گردآوري: حسين افشارمنش. انتشارات جهاد دانشگاهي (ماجد).

l دشتي، قادر . 1374. اهميت بهره‎وري در فرآيند توسعة كشاورزي (قسمت اول) . ماهنامة جهاد.  سال پانزدهم، شمارة 177_176. انتشارات وزارت جهادسازندگي. صص61_58.

l دشتي، قادر. 1374. اهميت بهره‎وري در فرآيند توسعة كشاورزي (قسمت دوم). ماهنامة‌جهاد. سال پانزدهم، شمارة 179_178 . انتشارات وزارت جهادسازندگي .صص56_54.

l جعفري، محمدتقي. 1376. دربارة بهره‎وري. مجموعه سخنرانيهاي دومين سمينار ملي بهره‎وري. انتشارات بصير.

l حجّت، يوسف. 1374. براي رسيدن به توسعة همه‌حانبه بايد فرهنگ بهره‌وري در جامعه ترويج وگسترش يابد. ماهنامة جهاد. سال پانزدهم. شمارة 174. صص 20_18.

l خاكي، غلامرضا. 1376. آشنايي با مديريت بهره‎وري. انتشارات سايه نما.

l خليلي‌شوريني، سهراب. 1375. بهره‎وري عملياتي يا كاربردي. شيوه‎هاي عملي ارتقاي بهره‎وري نيروي انساني. انتشارات مركز آموزش مديريت دولتي.

l سازمان بهره‎وري ملي ايران. 1376. راهنماي اندازه‎گيري و تحليل بهره‎وري درواحدهاي صنعتي. انتشارات بصير.

l سلمان‌زاده، سيروس، اسماعيل شهبازي، عزّت‌ا... كرمي و ايرج ملك‌محمّدي. 1379. فرهنگ كشاورزي و منابع طبيعي، جلد ششم: ترويج و آموزش كشاورزي. انتشارات دانشگاه تهران.

l صبا، رضا. 1375. بهره‌وري: برخي تأملات. اتنشارات سازمان برنامه و بودجه

l عرب‌مازاد، عباس. ضرورت رشد بهره‎وري در چارچوب برنامة ‌اقتصاد بدون اتكا به درآمدهاي حاصل از صادرات نفت خام. مجموعه سخنرانيهاي دومين سمينار ملي بهره‎وري. انتشارات بصير.

l عليمراد،محمود و سيروس ميرگلو. 1373. نكاتي چند در باب بهره‌وري نيروي كار در ايران. مجلة زيتون، شمارة 128. صص 9_5.

l عميد، حسن. 1369. فرهنگ فارسي عميد. انتشارات اميركبير.

l كرباسي، عليرضا. 1373. پايان‌نامة كارشناسي ارشد: بررسي كارايي تكنيكي و عوامل مؤثر در توليد ارقام مختلف گندم (مطالعة موردي: شهرستان تربت حيدريه). گروه اقتصاد كشاورزي دانشگاه تهران. چاپ نشده.

l مركز مطالعات و برنامه‌ريزي و اقتصاد كشاورزي وزارت كشاورزي سابق. 1374. بهره‌وري نيروي كار و توسعة كشاورزي در ايران. انتشارات مركز مطالعات و برنامه‌ريزي و اقتصاد كشاورزي وزارت كشاورزي سابق.

l ملك‌محمدي، ايرج. 1377. نگرشي به بهره‎وري و اقتصاد ترويج كشاورزي و منابع طبيعي . مجموعه مقالات اولين سمينار علمي ترويج منابع طبيعي، امور دام و آبزيان (جلد اول). 22 تا 24 ارديبهشت ماه 1375. انتشارات معاونت ترويج و مشاركت مردمي وزارت جهادسازندگي، دفتر مطالعات وبررسيها. صص421-411.

l ملك‌محمدي، ايرج. 1379. جزوة درس ترويج كشاورزي دورة‌كارشناسي ارشد. گروه ترويج و آموزش كشاورزي، دانشكدة‌ كشاورزي، دانشگاه تهران. چاپ نشده.

l موسي‌نژاد، محمدقلي. 1374. بهره‎وري در توسعه و ترويج كشاورزي. ماهنامة جهاد. سال پانزدهم، شماره 174. انتشارات وزارت جهادسازندگي. صص17-12.

l يزداني، سعيد و قادر دشتي. 1375. بهره‎وري عوامل توليد در صنعت طيور. ماهنامة‌جهاد. سال شانزدهم، شمارة 187-186 . انتشارات وزارت جهادسازندگي. صص 91-87.

l يزداني، سعيد. 1381. جزوة اقتصاد ترويج دورة دكتري ترويج كشاورزي. دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم وتحقيقات. چاپ نشده.

 

l Ivork, D. 1981. Instructional Technique. mc CRAW - hill Book Co. P: 369.

l Tolentino, Arturo. L. 2000. Indicators for Monitoring and Evaluating Productivity of Rural – Based Small Industries. Agricultural Report Pronation of Rural – Based Industries in Asia and the Pasific. APO, Tokyo. Pp: 51-64.

 

 

 

 

Conceptual Definition of Agricultural Extension Productivity

Masoud Bijani and Reza Hezareh

 

Abstract

Productivity studies and research in educational systems particularly in agricultural extension are essential for comparing different time and places as well as awareness from fallow up activities to improve planning. “Agricultural Extension Productivity” is a sustainable process that includes efficiency, effectiveness, intellectual orientation and attention to the standard quality levels for the system that have to consider its goal in obtaining maximum benefits and potentials regarding to current resources and facilities. Therefore, the activities of this system are in absolute need of logical and reasonable planning considering the untouchable factors of development in educational aptitudes, motivations, interests, positions, skills, values and other potentials. This organized process requires an extensive awareness from all the effective factors in productivity improvement and increase from which the achieved results can be available for planners, policy-makers and administrators.

 

 

                                                                                                     
Key Words: Productivity, Effectiveness, Efficiency, Extension productivity, Satisfaction, Partial productivity, Total productivity.



1. Value Added

2. European Productivity Agency

3. Asian Productivity Organization

4.  مقر مركزي APO در شهر توكيو واقع است.

5. برابر با 1344 هـ .ش.

6. National Iranian Productivity Organization

7. اين سازمان هم‌اكنون زير نظر وزارت صنايع به كار خود ادامه مي‌دهد.

3. Cobb - Douglas

1. Outputs

2. Inputs

3. Efficiency

4. Technical Efficiency

Efficiency 5. Allocative

6. Economic Efficiency

7. پر واضح است كه در بحث بهره‌وري كشاورزي و بهره‌وري ترويج كشاورزي يكي از اين داده‌ها مي‌تواد آموزشهاي ترويجي باشد.

8. كه اينك با تغييراتي در وزارت جديد و ادغام شده "جهاد كشاورزي" است.

1.continuance

2. Efficiency

3. Effectiveness

1.Rationalism, Intellectually, Reasonable

2. Quality

3. Efficiency is doing things right.

4. Technical Efficiency

5. Allocative Efficiency

6. Economic Efficiency

7. Total Efficiency

8. Effectiveness is doing the right things.

9. Doing the right things right.

10. Satisfaction

1. Partial Productivity

2. Total (Multi) Factor Productivity (TFP)


بازگشت               چاپ چاپ

DOURAN Portal V4.0.4.0

V4.0.4.0